Suç bilimsel teoriler ve mekansal yaklaşımlara dayalı bir çerçeve: Mekansal güvenlik bağlamında suçun önlenmesine yönelik tasarım

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASLIHAN YILDIRIM

Danışman: FİGEN BEYHAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Güvenli ve yaşanabilir mekanlar tasarlamak, hem bireylerin güvenlik ihtiyaçlarını karşılamak hem de toplumun sürdürülebilirliğini sağlamak açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışma, insanın temel güvenlik ihtiyacından hareketle suç kavramını ele almakta, bu bağlamda mekansal ve çevresel faktörlerin suç üzerindeki etkisini irdelemektedir. Araştırma kapsamında yapılan literatür taraması ile mekanın, suç davranışlarını teşvik edici veya caydırıcı bir rol oynayabileceği ortaya konulmuştur. Konuyla ilgili olarak, gelişmiş ülkelerde tasarım ve suç kavramları bütüncül düşünülerek çeşitli yaklaşımlar geliştirilirken, ülkemizde bu yaklaşımın yeterince benimsenmediği görülmektedir. Bu çalışmada, suçun tasarım yoluyla önlenmesine katkı sağlamak amacıyla, suça karşı savunulabilir ve güvenli mekanların oluşturulması için tasarım stratejilerinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Araştırmada, mekan, risk ve suç ilişkisine dair geliştirilen analiz yöntemleri ile suç davranışlarının mekansal boyutlarını anlamaya yönelik kapsamlı bir inceleme yapılmıştır. Suç bilimsel teoriler, mekansal yaklaşımlar ile birleştirilerek, hem mevcut mekanların iyileştirilmesi hem de güvenli yeni mekanların tasarlanması için bir yol haritası sunulmuştur. Sonuç olarak bu çalışmada mekan ve suç arasındaki ilişki ortaya konmuş; güvenli ve savunulabilir mekanların yaratılması için suç bilimsel teorilere ve mekansal yaklaşımlara dayalı, farklı ölçek ve farklı mekan türlerine uygulanabilir metodolojik bir çerçeve sunulmaya çalışılmıştır. Bu çalışma ile ülkemizde, suç olgusu kapsamında güvenli mekan tasarımı ile ilgili olarak yeni bir bakış açısı kazandırılması, uygulamaya yönelik yeni yaklaşımların oluşturulması ve gelecekteki araştırmalara temel oluşturacak bir yöntemsel bir çerçeve sunulması amaçlanmıştır.