Tanzimat Devri Osmanlı maarif nazırlarının modern eğitime katkıları (1839–1876)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVİL AKAN
Danışman: TOGAY SEÇKİN BİRBUDAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kendinden sonraki devirlere ışık tutan Tanzimat Devri, Gühane Hattı Humayunu'nun 1839 yılında ilanından 1876 yılına kadar olan ıslahat dönemini ifade etmektedir. Bu devirde Osmanlı Devleti padişahları ile yenilik ve ıslahat taraftarı olan devlet adamları tarafından bir dizi ıslahat programı başlatıldığı görülmektedir. Bu çalışmada, ıslahatların eğitim alanında yapılan kısmına değinilerek; Osmanlı eğitim sisteminin modernize edilme aşamalarını kişiler bazında incelemek amaçlanmıştır. Eğitim sisteminin şeyhülislamlık ve vakıf nezaretinin alanından aşamalı olarak çıkarılması ile eğitimin ve eğitim kurumlarının Osmanlı tarihinde ilk kez devlet kontrolüne alınmaya çalışılması Tanzimat devrine denk gelmektedir. Bu dönemde ilk kez eğitim meselelerinin görüşülmesi için meclislerin oluşturulması ve sonrasında Maarif Nezareti'nin kurulması görülmektedir. Bu çalışmada Tanzimat Devri öncesi ve Tanzimat Devri Osmanlı eğitim sistemi açıklanmış; devamında da Tanzimat Devri ile birlikte kurulan nezaret, Maarif nazırları ve bu minvalde yapılan yenilikler kendi dönemleri içerisinde incelenmiştir. Sonuç olarak bu yeniliklerin Osmanlı eğitiminin modernleşmesi ve çağa ayak uydurur hale gelmesindeki rolleri de değerlendirilerek çalışma tamamlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmış olup, literatür taraması yapılarak döneme ait bilgi ve belgeler ışığında ulaşılan bilgiler sonuç bölümünde değerlendirilerek çalışma tamamlanmıştır.