Çocukların araştırma süreçlerine katılım deneyimlerinin geliştirilmesi: Çocuklarla birlikte araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ARZU AKAR GENÇER
Danışman: NESLİHAN AVCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada amaç, çocukların araştırma süreçlerine katılım deneyimlerini geliştirmek ve çocukların araştırma süreçlerinde katılımcı bireyler olarak görülebileceği gerçeğini yansıtmaktır. Bu araştırma karma yöntem desenlerinden iç içe geçmiş karma deseninde gerçekleştirilmiştir. Seçilen anaokulundaki bir sınıfın 60-72 aylık çocuklarından oluşan 23 çocuk tek grup olarak belirlenerek çalışma grubunu oluşturmuştur. Ön test süreci veri toplama işlemi yapıldıktan sonra 3 aşamalı (Bir Araştırma Nasıl Yapılır Serüveni, Örnek Araştırma Serüveni, Araştırmacı Çocuklar Serüveni) Katılımcı Araştırma eğitim sürecine geçilmiş ve üç aylık uygulama süresince de nitel veri toplama süreci devam etmiştir. Anekdot kayıtları, fotoğraflar, video, ses kayıtları, çocukların eserleri, deneysel süreç boyunca toplanan nitel veri toplama araçlarıdır. Nicel veri toplama araçları olarak; Erken Öğrenme Becerileri Ölçeği ve 60-72 Aylık Çocuklar için Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği kullanılmıştır. Deney sonrasında son test ve izleme gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçları, Katılım Deneyimleri, Araştırma Yapma Becerileri ve Katılımcı Araştırma Sürecine İlişkin Ebeveyn Görüşleri açısından incelenmiştir. Çocukların katılım deneyimleri, katılım düzeyi ve katılımın nitelikleri olmak üzere iki boyutta ele alınmıştır. Sonuçların, katılım düzeyleri açısından üst düzeyde katılımı yansıttığı görülmüştür. Katılımın niteliklerine yönelik sonuçlar ise, saygılı, gönüllü, ilgili, bilgilendirilmiş, kapsayıcı niteliklerinin yer aldığı şeklindedir. Çocukların araştırma süreçlerinde katılım düzeyi açısından üst basamaklarda yer almalarını sağlamak ve çocuklarla çalışma sürecinde katılımın niteliklerini içeren uygulamaları benimsemek çocukların araştırma süreçlerinde katılım deneyimlerinin desteklenmesini ve gelişmesini sağlamıştır. Araştırma yapma becerileri, araştırmaya temel oluşturan epistemik merak, araştırma süreçlerinde çocukların kullandıkları süreçleri yansıtan bilimsel süreç becerileri ve araştırma süreçlerinde çocukların kullandıkları temel becerileri yansıtan erken öğrenme becerilerine etkisi olarak üç boyutta incelenmiştir. Epistemik merak temasına ilişkin sonuçlar incelendiğinde, ilgi ve sebat olmak üzere iki kategoride incelenen kavramın araştırma yapma becerilerini doğuran niteliklere sahip olduğu görülmektedir. Bilimsel süreç becerilerine yönelik olarak bulgular incelendiğinde, katılımcı araştırma sürecinin çocukların bilimsel süreç becerilerini desteklediği görülmektedir. Bu kapsamda nitel verilerin de nicel verileri desteklediği görülmektedir. Nitel boyutta belirlenen yedi kategoriyi betimleyen yansıma kodların yoğun olduğu görülmektedir. Erken Öğrenme Becerilerine yönelik sonuçlar incelendiğinde, katılımcı araştırma sürecinin çocukların düşünme, dil ve sayı becerilerinin gelişimini desteklediği görülmektedir. Katılımcı araştırma sürecine ilişkin 12 ebeveynin görüşleri, Çocuklara ve Ebeveynlere Katkı olmak üzere iki temada incelenmiştir. Çocuklara katkı açısından sonuçlar incelendiğinde, araştırma yapma becerileri, merak ve motivasyon gibi daha çok araştırma süreçlerini destekleyici bulgular ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, katılımcı araştırma sürecinin çocukların katılım deneyimlerini, araştırma yapma becerilerini desteklediği sonucuna ulaşılmıştır. Çocukların kendi merceklerinden görüşlerini yansıtması, geliştirmesi ve paylaşması için fırsatlar yaratmak, araştırmacıların da çocuklara yönelik anlayışını güçlendirecek ve çocuklarla çalışma fikri gelişecektir. Sonuç olarak, katılımcı anlayışın benimsenmesi, çocukların yetkinliklerini ve becerilerini desteklemede çok önemlidir. Özellikle çocukluk alanında çalışan araştırmacıların, çocuklara ilişkin anlayışlarını derinleştirmeleri çocukluğun yeni sosyal bağlamını inşa etmede önemli rol oynamaktadır.