Taşkın yönetiminde doğa tabanlı çözümler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ORKUN ÖZDEN
Danışman: Önder Koçyiğit
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde yaşanan taşkınlar önemli bir sorun haline gelmektedir. Her ne kadar taşkınlar genelde akarsu güzergahı üzerinde görülse de özellikle değişen iklim sebebiyle, yoğunluğu ve şiddeti artan yağmurların oluşturduğu taşkınlar, şehirlerde sıklıkla problemlere yol açmaktadır. Şehirlerdeki geçirimsiz alanların artması sebebiyle, ani bastıran sağanak yağmurlar köprü altlarında, bodrum katlarında veya çukur alanlarda su baskınları oluşturup büyük maddi zararlara neden olabilmektedir. Şehirlerde yaşanan bu duruma karşı alınabilecek önlemlerin başında geleneksel metotlardan olan yağmur suyu toplama hatları akla gelir. Ancak bu önlem türü, plansız ve çarpık büyüyen kentlerde yeterli olmamaktadır. Son yıllarda önerilen doğa tabanlı çözümlerin, şehirlerde yaşanan taşkınlara karşı etkili olabileceği düşünülmektedir. Bu çözümler geçirimli alanları artırmak suretiyle taşan suyun tahliyesini değil, toprağa sızdırılmasını içermektedir. Doğa tabanlı çözüm yöntemleri için İngilizce terminolojide "Low Impact Development" (LID) terimi tercih edilmektedir. Türkçe literatürde konu ile ilgili terminoloji henüz olgunlaşmadığından ve anlam olarak en yakın çeviriye karşılık geldiğinden bu çalışma kapsamında "çevre dostu" ya da "çevreye duyarlı" ifadeleri tercih edilmiştir. "Çevre Dostu Uygulamalar (ÇDU)" geleneksel yapılardan uzak, doğaya zarar vermeden, doğa ile iç içe olarak tasarlanmalıdır. Başlıcaları; "yeşil çatılar", "sızdırma havuzları" ve "geçirgen döşeme"lerdir. Ancak doğa ile uyumlu olmaları gerektiğinden, tasarımları için geniş ve düz alanlara ihtiyaç vardır. Bu çalışmada sıklıkla su baskınlarına maruz kalan Ankara ili Mamak ilçesi Türközü mahallesi çalışma sahası olarak seçilmiştir. Çalışma sahasında oluşturulacak tasarım için önemli olan parametreler, Amerika Birleşik Devletleri, Çevre Koruma Ajansı (EPA) tarafından geliştirilen açık kodlu bir yazılım olan SWMM (Storm Water Management Model), kullanılarak elde edilmiştir. Yazılımda yapılan modellemede boru çapları, en kötü senaryonun analiz edilmesi amacıyla ana kollektör olabilecek en küçük çap olarak 400mm olarak düşünülmüştür. Yazılımın kullanıldığı literatürdeki çalışmalardan, havza içerisindeki su akış durumu ile ilgili simülasyon sonuçlarının başarılı olduğu anlaşılmaktadır. Bu çalışma kapsamında elde edilen sonuçlar, ÇDU'ların çarpık bir yerleşime sahip şehir içerisinde meydana gelen su baskınlarına karşı performanslarını değerlendirmektedir.