Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mevlüt ULUKAYA
Danışman: Bensu Karahalil
Özet:
Parkinson hastalığı 50-60 yaş üzerinde başlayan, sinsi ilerleyen, Alzheimer hastalığından sonra en yaygın görülen, 60 yaş üzerindeki bireylerin yaklaşık %1’ini etkileyen ikinci nörodejeneratif hastalıktır. Günümüzde kesin tedavisi olmayan ve ilaçlarla semptomları hafifletilmeye yönelik tedavi şekli benimsenen Parkinson hastalığının sebebi olarak; beyin sapı bölgesinde dopaminerjik aktivitenin azalması veya bozunması gösterilmekte, bunu da çevresel toksinlerin, yaşlılığın, enfeksiyona neden olan etkenlerin ve diğer patolojik durumların tetiklediği düşünülmektedir. Folat aracılı tek karbon yolağında meydana gelen anormallikler, total homosistein seviyesini artırdığından Parkinson hastalığının patofizyolojisinde rol oynayabilmektedir. Sunulan tez çalışmasında, tek karbon yolağında fonksiyonu olan folat, homosistein, sistein ve vitamin B12 seviyelerinin tayini ve meydana getirebileceği fonksiyon değişiklikleri üzerinde durulmuştur. Ayrıca folat- homosistein metabolizma yolağında rol alan MTHFR, MTR enzimlerdeki gen polimorfizmlerinin enzim aktiviteleri üzerindeki değişikliklerle metabolizma yolağında neden olabileceği farklılıklar ve Parkinson riskine etkisi araştırılmıştır. Çalışmamıza parkinson tanısı almış 108 hasta ve yaş-cinsiyet eşleşmesi yapılmış 97 sağlıklı gönüllü birey katılmıştır. Gen polimorfizmleri PCR-RFLP, homosistein, sistein, folat, vitamin B12 seviyeleri ise ELISA yöntemleri kullanılarak tespit edilmiştir. Parkinson hastalığı ile MTHFR C677T ve MTR A2756G gen polimorfizmleri arasında bir ilişki tespit edilememiştir (sırasıyla p değerleri; 0,571 ve 0,231). Cinsiyet ve sigara kullanımı açısından anlamlı bir fark bulunamamıştır. Parkinson grubunda homosistein ve vitamin B12 seviyeleri istatistiksel olarak anlamlı düşük (sırasıyla OR: 0,892 ve 0,995), folik asit seviyesi ise yüksek bulunmuş (OR:1,245), sistein seviyelerinde ise bir fark gözlenmemiştir (OR:1,001). Parkinson grubunda folik asit seviyesinin yüksek, homosistein seviyesinin düşük çıkması, tedavide kullanılabilecek folik asit türevlerinin homosistein seviyesini düşürebileceğini düşündürmektedir. Kesin yargıya varabilmek için benzer çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler : Parkinson hastalığı, Genetik polimorfizm, Folat, Sistein, Homosistein, Vitamin B12, MTHFR C677T, MTR A2756G