Sigara içen bireylerde akut aerobik egzersizin bilişsel fonksiyonlar üzerine etkilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Anıl YEŞİLOĞLU
Danışman: Zeynep Emir
Özet:
Sigara içmenin bilişsel fonksiyonları olumsuz etkilediği ve egzersizin bilişsel fonksiyonları iyileştirdiği iyi bilinmesine rağmen, sigara içen kişilerde egzersizin bilişsel fonksiyonlara etkilerini inceleyen çalışmaların olmadığı görülmüştür. Çalışmamız, sigara içen bireylerde maksimal kalp hızının %65’i şiddette 30 dakikalık tek doz aerobik egzersizin bilişsel fonksiyonlar (seçici reaksiyon zamanı, epizodik hafıza ve yönetici fonksiyonlar) üzerine etkilerini incelemek ve sonuçları içmeyenlerle karşılaştırmak amacıyla planlandı. Çalışmamıza sigara içen (14 erkek, 11 kadın; yaş ortalaması 21,68±3,77 yıl; ortalama sigara kullanımı 16,56±6,27 adet/gün) ve içmeyen (8 erkek, 17 kadın; yaş ortalaması 22,48±3,00 yıl) toplam 50 kişi dahil edildi. Katılımcıların seçici reaksiyon zamanı ölçümleri BlazePod (Play Coyotta Ltd., Tel Aviv, İsrail ®) cihazı ile, epizodik hafızaları Serbest Hatırlama Testi (SHT) ile, yönetici fonksiyonları Stoop Renk-Kelime Testi (SRKT) ile egzersiz öncesinde ve sonrasında değerlendirildi. Egzersiz öncesinde, sırasında ve sonrasında katılımcıların vital bulguları takip edildi. Test sonuçları egzersiz öncesi ve sonrası grup içi ve gruplar arası olacak şekilde karşılaştırıldı. Gruplar demografik özellikler ve başlangıç değerleri açısından benzerdi (p>0,05). Her iki grupta egzersiz sonrası seçici reaksiyon zamanı performanslarında iyileşme görülürken (p<0,05), SHT ve SRKT performanslarında ise herhangi bir değişim görülmedi (p>0,05). Bilişsel fonksiyon testlerinin hiçbirinde zaman × grup etkileşimleri anlamlı değildi (p> 0,05). Bu çalışmanın sonuçları, akut aerobik egzersizin genç sağlıklı yetişkinlerde sigara içme durumundan bağımsız olarak seçici reaksiyon zamanı üzerinde olumlu etkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu doğrultuda, sonuçlarımız akut aerobik egzersizin bilişsel performans üzerindeki etkilerini anlamaya yönelik literatüre katkı sağlamakta olup, bu etkilerin gelecek çalışmalarda farklı klinik popülasyonlarda da incelenmesi önerilir.
Anahtar Kelimeler : Aerobik Egzersiz, Bilişsel Performans, Sigara Kullanımı