Çocuk merkezli uygulamalar için öğretmen destek programının okul öncesi öğretmenlerin uygulamalarına yansımasına ilişkin bir eylem araştırması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA ESKİDEMİR MERAL
Danışman: Fatma Tezel Şahin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma, Çocuk Merkezli Uygulamalar için Öğretmen Destek Programı'nın okul öncesi öğretmenlerinin çocuk merkezli uygulamalarına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu temel amaç doğrultusunda öğretmenlerin çocuk merkezli eğitimle ilgili görüşleri ile çocuk merkezli eğitimi planlama ve uygulama ile ilgili ihtiyaçlarının belirlenmesi de hedeflenmiştir. Araştırma karma yöntem eylem araştırması deseninde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada üç ayrı çalışma grubu bulunmaktadır. Çalışma grubu I, Antalya ili Konyaaltı, Kepez ve Muratpaşa ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı 7 anaokulu ve 6 anasınıfında olmak üzere 13 farklı okulda görev yapmakta olan 100 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Çalışma grubu II, Çalışma grubu I'deki çocuk merkezli eğitimi uygulama ile ilgili problem yaşadığını, desteğe ihtiyaç duyduğunu ve eğitime katılmayı istediğini ifade eden öğretmenler arasından konuya ilişkin daha detaylı ve derinlemesine bilgi almak amacıyla seçilen 22 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Çalışma grubu III, Konyaaltı ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bağımsız bir anaokulunda görev yapan ve eğitim programına katılmaya gönüllü olduğunu ifade eden 8 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, Genel Bilgi Formu, Görüşme Formu-1, Görüşme Formu-2, Görüşme Formu-3, Program Değerlendirme Formu ve Çocuk Merkezli Eğitim Gözlem Formu aracılığıyla toplanmıştır. Görüşme formlarından elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Çocuk Merkezli Eğitim Gözlem Formundan elde edilen verilerin analizi için tekrarlayan ölçümler için ANOVA ve Friedman iki yönlü ANOVA kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğretmenlerin çocuk merkezli eğitim hakkında bilgi düzeylerinin iyi olduğu ancak uygulama konusunda problem yaşadıkları ve desteğe ihtiyaç duydukları bulunmuştur. Öğretmenlerin en çok; çocukların bireysel farklılıkları/ ilgi alanlarının farklı olmasından, sınıf mevcudunun fazla olmasından, sınıfın küçük olmasından/uygun olmamasından ve malzeme/materyal eksikliğinden dolayı çocuk merkezli eğitimi uygulamada problem yaşadıklarını ifade ettikleri görülmüştür. Öğretmenlerin en çok eğitim, fiziki ortam/materyal ve personel desteği almak istedikleri belirlenmiştir. Yapılan gözlemler ve görüşmelerden elde edilen bulgular sonucunda 12 hafta boyunca uygulanan Çocuk Merkezli Uygulamalar için Öğretmen Destek Programı'nın okul öncesi öğretmenlerinin çocuk merkezli uygulamalarını olumlu etkilediği bulunmuştur. Programın en çok çocuk katılımına, eğitim ortamının düzenlenmesine, davranış yönetimine, etkinliklerin planlaması ve uygulanmasına katkı sağladığı görülmüştür. Uygulamadan 4 hafta sonra yapılan izleme ölçümlerinde de programın etkisinin devam ettiği bulunmuştur. Öğretmenler programı; öğrenme merkezlerini düzenleyerek, ödül ceza ve övgüye yer vermeyerek, çocukları günü planlama, uygulama, değerlendirme ve sınıfı düzenlemeye dahil ederek uygulamaya geçirdiklerini ifade etmişlerdir. Öğretmenler programın kendilerine, yetişkin denetimini azaltmada, çocuklara söz hakkı vermede, bilgilerini yenilemede katkı sağladığını ifade ederken; sınıflarındaki çocukların da program sonrasında öz güvenlerinin ve içsel motivasyonlarının arttığını, daha bağımsız olduklarını, okula daha severek geldiklerini belirtmişlerdir. Öğretmenlerin tamamı programla ilgili olumlu görüş bildirerek programın beklentilerini karşıladığını, programı keyifli bulduklarını, programın uygulamalı ve detaylı bir içeriğe sahip olduğunu ifade etmişlerdir.