Öğretmenlerin örgütsel bağlılıklarının okul iklimi ve öğretmen öznel iyi oluşu yönüyle incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA UZUN
Danışman: Fatih Şahin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Resmî ortaokullarda çalışan öğretmenlerin destekleyici okul iklimine ilişkin algıları, öznel iyi oluş düzeyleri ve örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlayan bu nicel araştırma, ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini 2021-2022 eğitim ve öğretim yılında, Ankara ili ve merkez ilçelerinde bulunan Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ortaokullarda ve imam hatip ortaokullarında görev yapan 607 öğretmen oluşturmuştur. Öğretmenlerin öznel iyi oluş düzeylerini belirlemek için Renshaw, Long ve Cook (2015) tarafından geliştirilen, Ergün ve Nartgün'ün (2017) Türkçeye uyarladığı "Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği" kullanılmıştır. Okullarda öğretmenler tarafından algılanan destekleyici okul iklimi düzeyini belirlemek amacıyla Kavgacı (2010) tarafından Türkçeye uyarlanan "Okul İklimi Ölçeği" kullanılmıştır. Öğretmenlerin örgütlerine bağlılık düzeylerini belirlemek için ise Meyer, Allen ve Smith (1993) tarafından geliştirilen Dağlı vd. (2018) tarafından Türkçeye uyarlanan "Örgütsel Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek için açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmış, güvenirliğini tespit etmek için Cronbach-Alfa katsayıları hesaplanmıştır. Analizler ve hesaplamalar neticesinde ölçeklerin Ankara ili örnekleminde geçerliği ve güvenirliği teyit edilmiştir. Verilerin analizinde frekans analizi; öznel iyi oluş, destekleyici okul iklimi ve örgütsel bağlılık ölçeklerinin bazı demografik değişkenlere göre ortalamaları ve bu ortalamalar arasındaki farkın anlamlı olup olmadığı bağımsız gruplarda T-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi; değişkenler arasındaki ilişkileri ve öznel iyi oluşun destekleyici okul iklimi ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki üzerindeki potansiyel aracılık etkilerini incelemek için korelasyon analizi ve aracılık analizi kullanılmıştır. Araştırma ilişkisinde verilen model yapısal eşitlik modeliyle test edilmiş ve kabul edilebilir uyum değerler içinde doğrulanmıştır. Araştırmada öğretmenlerin destekleyici okul iklimi algıları ve örgütsel bağlılık algı düzeyleri orta düzey; öznel iyi oluş algıları ise yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin destekleyici okul iklimi ile öğretmen iyi oluşu algı düzeyleri arasındaki ilişkinin anlamlı, pozitif ve zayıf düzeyde olduğu; öğretmenlerin destekleyici okul iklimi ile örgütsel bağlılık algı düzeyleri arasındaki ilişkinin anlamlı, pozitif ve zayıf olduğu; öğretmen öznel iyi oluşu ile örgütsel bağlılık algı düzeyleri arasındaki ilişkinin anlamlı, pozitif ve zayıf olduğu ve öğretmen öznel iyi oluşunun, destekleyici okul iklimi ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkide kısmi aracılık etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma; destekleyici okul ikliminin, öğretmenlerin öznel iyi oluş ve örgütsel bağlılıkla olumlu yönde ilişkili olduğunu vurgulamaktadır. Bu araştırma, öğretmenlerin öznel iyi oluş düzeylerinin destekleyici okul iklimine ve örgütsel bağlılıkları üzerindeki etkisini ortaya koyduğundan eğitim yöneticilerine yönetim süreçlerine katkı sağlayarak okullarda öğretmenlerin öznel iyi oluşlarının yüksek tutulabileceği ortam sağlama açısından yardımcı olacağı düşünülmektedir. Öğretmenlerin öznel iyi oluş düzeylerinin, destekleyici okul iklimi algılarının ve örgütsel bağlılıklarının, verilen eğitim kalitesini önemli düzeyde etkilediği söylenebilir. Bu bağlamda bu araştırmanın daha etkili bir eğitim süreci ve öğrenme ortamı oluşturma bakımından öğretmenlere, okul yöneticilerine ve alandaki uzmanlara yeni öneriler sunabileceği söylenebilir.