Psoriasis hastalarında biyolojik ajan yönetimi: Tedavi yanıtı ve ilaçta kalımı etkileyen faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF ÇALIŞKAN GÜNEŞ
Danışman: Esra Adışen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Psoriasis dünya genelinde 125 milyon insanı etkileyen kronik inflamatuvar bir hastalıktır. Hafif şiddetteki olgularda topikal tedaviler kullanılırken orta-şiddetli psoriasiste konvansiyonel tedaviler ve biyolojik ajan tedavileri kullanılmaktadır. Çalışmamızda biyolojik ajanların ilaçta kalımını, etkililiklerini ve bunları etkileyen faktörleri incelemeyi amaçladık. Çalışmamıza psoriasis tanılı biyolojik ajan tedavisi kullanan 277 hasta dahil edildi. PAŞİ yanıtları değerlendirildiğinde TNF-α inhibitörleri diğer gruplara göre daha düşük PAŞİ50 (p=0,03) ustekinumab ise daha düşük PAŞİ100 (p<0,01) yanıtına ulaştı. İL-17 inhibitörleri daha yüksek PAŞİ50 (p=0,12), PAŞİ75 (p=0,02), PAŞİ90 (p<0,01) ve PAŞİ100 (p=0,01) yanıtlarına ulaştı. Biyonaif olanlar PAŞİ50, PAŞİ75, PAŞİ90 ve PAŞİ100 yanıtlarına daha çok ulaştı ve PAŞİ50 ve PAŞİ90 yanıtını ulaşmak istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,02; p=0,01). Saç, tırnak ve genital bölge tutulumu ve artralji/eklem bulgusu varlığında tüm ilaç gruplarında tedaviden fayda görüldü. İlaç grupları arasında tedaviye dirençli bölgelerdeki tedavi yanıtları açısından fark saptanmadı. TNF-α inhibitörlerinin ilaçta kalım oranları diğer ilaç gruplarından daha düşükken İL-23 inhibitörlerinin ilaçta kalım oranları diğer ilaç gruplarından daha yüksekti. Kadınlarda (p=0,11), obezlerde(p<0,01), artralji/eklem bulgusu olanlarda (p<0,01), palmoplantar (p=0,02) ve intertriginöz bölge (p=0,02) tutulumu olanlarda, asitretin kullanma öyküsü olmayanlarda (p=0,01) ve biyotecrübeli hastalarda (p=0,33) ilaçta kalım oranları daha düşüktü. Yaş, cinsiyet, hastalık süresi, aile öyküsü, obezite ve artralji/eklem bulgusu varlığı birlikte değerlendirildiğinde de obezite [HR (OR)=1,4 (1,0-1,9), p=0,02] ve artralji/eklem bulgusu olması [HR(OR)=1,4 (1,1-2,0), p<0,01] tedavi değişikliğiyle ilişkili bulundu. Çalışmamızda en yüksek tedavi yanıtı İL-17 inhibitörleri grubunda elde edilirken, en yüksek ilaçta kalım oranı İL-23 inhibitörü grubunda görüldü. Çalışmamız psoriasis tedavisinde kullanılan TNF-α, İL-17, İL-23 ve İL-12/23 inhibitörlerinin etkilerini, tedavi yanıtlarını ve ilaçta kalımını birlikte değerlendiren sınırlı sayıdaki çalışmalardan biridir. Tedavi yanıtı ve ilaçta kalımı etkileyen pek çok faktöre ışık tutmaktadır. Anahtar Kelimeler: Psoriasis, İlaçta Kalım, Tedavi Yanıtı