Beden eğitimi öğretmenlerinin ve adaylarının algılanan fiziksel okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi, spor bilimleri fakültelerine yönelik bir "fiziksel okuryazarlık" eğitim programı tasarısı

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ÖĞRETMENLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEVDET DURAN

Danışman: İMDAT YARIM

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, beden eğitimi öğretmenleri ve beden eğitimi öğretmeni adaylarının algıladıkları fiziksel okuryazarlık düzeylerini belirlemek, spor bilimleri fakültelerinde görev yapan akademisyenlerin konuya ilişkin görüşlerini ortaya koymak ve elde edilen bulgular doğrultusunda bir eğitim programı tasarlayarak pilot uygulama ile etkililiğini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, nicel ve nitel verilerin birlikte kullanıldığı karma yöntem desenine göre yapılandırılmıştır. Nicel veriler, Munusturlar ve Yıldızer (2020) tarafından geliştirilen "Algılanan Fiziksel Okuryazarlık Ölçeği" aracılığıyla, Türkiye'nin farklı bölgelerinde görev yapan 399 beden eğitimi öğretmeni ile çeşitli üniversitelerde öğrenim gören 375 beden eğitimi öğretmeni adayından çevrim içi ortamda toplanmıştır. Nitel veriler ise yine Türkiye'nin farklı üniversitelerindeki spor bilimleri fakültelerinde görev yapan 18 akademisyenle yürütülen yarı yapılandırılmış yazılı görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerine yönelik 16 haftalık bir fiziksel okuryazarlık eğitim programı geliştirilmiş ve Bartın Üniversitesi'nde beden eğitimi öğretmenliği 3. sınıf öğrencilerine yönelik olarak pilot uygulaması gerçekleştirilmiştir. Programın etkililiği, katılımcıların ön test ve son test puanları ile ders değerlendirme anketinden elde edilen nicel ve nitel verilerin bütüncül analiziyle belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, beden eğitimi öğretmenleri ve öğretmen adaylarının fiziksel okuryazarlık düzeylerinin geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğu; akademisyenlerin ise fiziksel okuryazarlığın öğretmen yetiştirme programlarına entegre edilmesini desteklediği tespit edilmiştir. Programın uygulandığı grupta son test puanlarında anlamlı düzeyde artış gözlemlenmiştir. Bu bağlamda çalışma, Türkiye'de fiziksel okuryazarlık temelli öğretmen eğitimi yaklaşımlarına hem kuramsal hem de uygulamalı düzeyde katkı sunacaktır.