Perde, figür ve makam nağmesi temelli öğretim yönteminin bağlama icrasına ve makam algısına etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, MÜZE EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAKAN AYKURT
Danışman: Mehmet Akpınar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada; bağlamada temel olarak özgün öğretim materyali önerisine dayanan perde, figür ve makam nağmesi temelli öğretim yönteminin, öğrencilerin bağlama performansı ve makam algıları üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma türlerinden deneysel araştırma modeli kullanılmıştır. Deney modeli olarak ise kontrol gruplu son test deseni tercih edilmiştir. Araştırmada, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Çankırı Karatekin Üniversitesi Sanat, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi Müzik Bölümünde öğrenim gören 10 lisans öğrencisinden çalışma grubu oluşturulmuş ve öğrenciler 5 kişilik gruplar halinde yansız olarak deney ve kontrol gruplarına atanmıştır. Deney uygulamasında, deney ve kontrol gruplarına toplam 12 hafta boyunca bağlama ve teorik makam bilgisi öğretimi gerçekleştirilmiştir. Deney grubuna, araştırmacı tarafından 6 farklı makamda toplam 392 adet halk müziği eserinin notaya alınıp bilgisayar programlarıyla figür, motif ve makam nağmesi analizleri yapılarak geliştirilen toplam 94 adet alıştırma ezgisinden oluşan öğretim materyalleri ile öğretim yapılırken, kontrol grubuna ise Güzel Sanatlar Lisesi Çalgı Eğitimi Bağlama 9 Ders Kitabı uygulanarak öğretim gerçekleştirilmiştir. Makam bilgisi öğretiminde ise; deney grubunda yer alan öğrencilere bağlama öğretiminin içerisine dahil edilmiş olarak, yalnızca bağlama öğretim materyallerinin sınıflandırıldığı 6 adet makam özelinde Düzenler ve Nağmeler Nazariyesi temelli teorik makam bilgisi aktarılmıştır. Deney sürecinin son test aşamasında öğrencilerden, hazırlanan öğretim materyalleriyle aynı makamlarda ve geçerliği hakem grubu tarafından onaylanmış 6 adet halk müziği eserini deşifre olarak icra etmeleri istenmiştir. Söz konusu icralar video-ses kayıt araçları ile kayıt altına alınmış ve bu kayıtlar üç kişiden oluşan hakem grubu tarafından araştırmacının geliştirdiği Bağlama Performans Değerlendirme Formu aracılığıyla puanlanmıştır. Deney grubunda yer alan öğrencilerin makam algılarını belirlemek için ise öğrencilerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş, deney sürecinde öğrendikleri makamları teorik olarak açıklayıp tarif etmeleri istenmiştir. Öğrencilerin verdikleri cevaplar incelenerek, makam tanımlarında kullanılan kavram ve terimler temalaştırılmış ve buna göre makam algısının hangi kavram ve terimler ekseninde oluştuğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda; deney grubuna uygulanan perde, figür ve makam nağmesi temelli bağlama öğretiminin, kontrol grubuna uygulanan diğer öğretim yöntemine kıyasla öğrencilerin bağlama icrasının müzikal boyutunu oluşturan becerilerinde anlamlı bir fark oluşturduğu tespit edilmiştir. Bunula beraber, icra performansının teknik boyutlarında anlamlı bir fark bulunmadığı tespit edilmiştir. Deney grubunda yer alan öğrencilerin makam algılarına ilişkin olarak ise; Düzenler ve Nağmeler Nazariyesi temelli makam öğretiminin öğrencilerde makam algısını düzen, perde düzeni, tam perde, âgâz, seyir ve karar gibi kavram ve terimler ekseninde oluşturduğu görülmüştür. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, bağlama ve makam eğitimine ilişkin çeşitli öneriler ile araştırmacı tarafından hazırlanan öğretim materyalleri bağlama eğitimcileri tarafından öğretim süreçlerinde kullanılabilmesi için materyal önerisi olarak sunulmuştur.