Tekerlekli sandalye kullanan bireylere basınç yaralanmasını önlemeye yönelik verilen eğitimin bilgi düzeylerine, basınç yaralanmasını önlemeye ve yara iyileşmesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Neslihan İSTEK
Danışman: Zehra Göçmen Baykara
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu araştırma, tekerlekli sandalye kullanan bireylere basınç yaralanmasını önlemeye yönelik verilen çevrim içi eğitimin bilgi düzeylerine, basınç yaralanmasını önlemeye ve yara iyileşmesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılan randomize kontrollü bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, 2021-2023 yılları arasında Tokat ilinde yaşayan 134 tekerlekli sandalye kullanan birey oluşturmuştur. Araştırmanın yapılabilmesi için Gazi Üniversitesi Etik Komisyonu’ndan ve Tokat Valiliği'nden izin alınmıştır. Araştırmaya dâhil edilme kriterlerini karşılayan 79 birey tabakalı randomizasyon yöntemi uygulanarak müdahale (n: 40) ve kontrol (n: 39) gruplarına atanmıştır. Araştırma, katılımcılar ve istatistik uzmanı körlenerek ikili kör randomize kontrollü çalışma şeklinde yürütülmüştür. Araştırmanın verileri "Tanıtıcı Özellikler Formu", "Tekerlekli Sandalye Kullanan Bireylere Yönelik Basınç Yaralanması Bilgi Testi", "Braden Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Ölçeği", "Basınç Ülseri İyileşme Değerlendirme Ölçeği " ve "Basınç Yaralanması İzlem Formu" aracılığıyla toplanmıştır. Müdahale grubunda yer alan bireylerden 9-10 kişilik dört eğitim grubu oluşturulmuş ve her gruba üçer oturum çevrim içi eğitim verilmiştir. Eğitim oturumları tamamlandıktan sonra müdahale ve kontrol grubuna haftada bir izlem olmak üzere 12 haftalık izlem yapılmıştır. İzlem süreci sonunda son testler uygulanarak araştırma tamamlanmıştır. Araştırma sonucunda müdahale grubunun tekerlekli sandalye kullanan bireylere yönelik basınç yaralanması bilgi testine ilişkin son test bilgi puan ortalamalarının kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Müdahale grubunun, Basınç Ülseri İyileşme Değerlendirme Ölçeği son ölçüm puan ortalamalarının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Müdahale grubunda deri değerlendirmesi, deri bakımı, pozisyon değiştirme, aktivite yönetimi, beslenme yönetimi ve destek yüzey yönetimi uygulamalarına yönelik son değerlendirme puan ortalamalarının ön değerlendirme puan ortalamalarına göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Araştırma sonucunda tekerlekli sandalye kullanan bireylere basınç yaralanmasını önlemeye yönelik düzenli olarak planlı eğitim programlarının uygulanması, çalışmanın daha büyük gruplarda yinelenmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler : Engelli birey, Basınç yaralanması, Önleme, İzlem, Yara iyileşmesi, Tekerlekli sandalye, Hemşirelik girişimleri, Sağlık eğitimi, Bireyselleştirilmiş danışmanlık