GENETİK PROGRAMLAMALI WEB TABANLI UZMAN SİSTEM: ÇELİK MALZEMELERDE ABRASİV AŞINMA UYGULAMASI

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİYEL TEKNOLOJİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YENAL ARSLAN

Danışman: MAHMUT İZCİLER

Özet:

Bilim insanları bilgisayarlara zeka, sezgisel yaklaşım, düşünme yeteneği ve yorumlama kabiliyeti kazandırmak amacıyla uzun süredir çeşitli çalışmalar yapmaktadırlar. Geçtiğimiz yüzyıl boyunca yapılan bu çalışmalara genel olarak yapay zeka adı verilmiştir. İnsan gibi düşünebilen, insan gibi davranabilen makineler ve programlar üretmek amacıyla ortaya çıkan yapay zeka alanının bir alt kolu olan uzman sistemler, özel bir alanda insan uzmanlar gibi kullanıcılara cevap verebilen sistemler olarak bilinmektedir. Yapay zekanın bir diğer alt kolu olan genetik programlama ise ele alınan problemin yapı taşlarından oluşturulan muhtemel ilkel çözüm tarzlarının belli bir uyum kriterine göre evrilerek mükemmelleşmesini amaçlayan bir evrimsel algoritma tekniğidir. İnternetin yaygınlaşması ve internet teknolojilerinin gelişmesi ile birlikte uzman sistemlerin web ortamına taşınması uzman bilgisinin daha geniş kitlelerle paylaşılması konusunda yeni kapılar aralamıştır. Yapılan çalışmada uzman sistem tasarlamada yeni bir metodoloji geliştirilerek web tabanlı bir uzman sistem kabuğu oluşturulmuştur. Geliştirilen web tabanlı uzman sistem kabuğu endüstride çok büyük maliyet ve zaman kaybına neden olan aşınma konusunda yararlanıcılara öngörüler verebilen bir uzman sistem geliştirme sürecinde kullanılarak doğrulanmıştır. Bununla birlikte yapılan çalışmada, aşınma uzman sisteminde kullanıcılara daha detaylı bilgiler verebilmek için malzemelerin sertlik modellemesi genetik programlama yaklaşımı kullanılarak gerçekleştirilmiş ve uzman sistem içerisine konulmuştur. Aşınmanın yeryüzünde hemen hemen her malzemede olduğundan ve bir çok çeşidi bulunduğundan hareketle bu çalışmada modelleme sadece düşük, orta ve yüksek karbonlu çeliklerin sertliğine dayalı olarak yapılmıştır. Sonuç olarak gerçekleştirilen bu çalışmada, genetik programlama yaklaşımından yararlanılarak aşınma alanında öngörüler sunan web tabanlı bir uzman sistem geliştirilmiştir.