Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde tedavi öncesi belirti şiddeti ve eş tanı ile ilişkili ebeveynlik tutumlarının ve ebeveyn psikopatolojilerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALE MÜGE BÜTÜN
Danışman: ELVAN İŞERİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) çocukluk çağının en sık görülen nörogelişimsel bozukluklarından biri olup bireysel, ailesel ve toplumsal alanlarda işlevsellik kaybına yol açmakta ve yaşam kalitesini azaltmaktadır. Etiyolojisinde kalıtsal ve çevresel faktörler arasındaki karmaşık etkileşimlerin rol oynadığı düşünülmektedir. Ebeveyn psikopatolojisi ve ebeveynlik tutumları gibi çevresel faktörlerin, belirtilerin şiddeti ve eş tanılarla bağlantılı olduğu bulunmuştur. Çalışmamızda ebeveyn psikopatolojisi ve ebeveynlik tutumlarının DEHB eş tanılarıyla ilişkileri üzerine daha detaylı ve özgün bilgilerin toplanmasını amaçlanmıştır. Çalışmamızın örneklemini Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen psikiyatrisi polikliniğine başvuran ve Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu tanısı alan 6-15 yaş arası çocuk ve ergenler ile ebeveynleri oluşturmaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşmede DEHB (n=55), DEHB+DB/KOKGB (n=36) ve DEHB+AB/MDB (n=43) tanıları alan çocuk ve ergenler; ebeveyn psikopatolojileri, aile işlevleri ve ebeveynlik tutumları açısından karşılaştırılmıştır. Anne ve babalar Ebeveynlik Ölçeği, Aile Değerlendirme Ölçeği (ADÖ), Ebeveynlikte Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği ve Kısa Semptom Envanterini doldurmuştur. ADÖ ve Ebeveynlik Ölçeği maddelerine stepwise regresyon analizi uygulanmıştır. Çalışmamızın sonuçlarına göre; DEHB+DB/KOKGB ve DEHB+AB/MDB tanılı grupların ebeveynleri, DEHB grubunun ebeveynlerine göre aile işlevlerinde daha fazla sorun yaşadıkları ve daha fazla psikiyatrik belirtileri olduğu saptanmıştır. DEHB+DB/KOKGB ve DEHB+AB/MDB gruplarının ebeveynlerinin, DEHB grubuna göre daha fazla olumsuz ebeveynlik tutumları gösterdikleri saptanmıştır. ADÖ ve ebeveynlik ölçeğinin maddelerinin stepwise regresyon analizi sonuçlarına göre; annelerin babalara göre çocuklarının duygularını daha iyi anladıkları saptanmıştır. DEHB'li olgularda DB/KOKGB eş tanıları açısından fiziksel saldırgan ebeveynlik tutumunun oldukça önemli bir rol oynadığı saptanmıştır. DEHB+DB/KOKGB grubunun ebeveynlerinin bilinçli farkındalık düzeyleri DEHB grubunun ebeveynlerine göre daha düşük düzeyde bulunmuştur. Hem anne hem de babaların psikiyatrik belirtileri ile aile işlevleri arasında negatif ilişki olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda; eş tanılı DEHB'li olguların ebeveynleri, DEHB'li olguların ebeveynlerine göre daha fazla psikiyatrik belirtiye ve olumsuz ebeveyn tutumlarına sahip olduğu bulunmuştur.