Çocuk sağlığı ve hastalıkları asistan ve uzman hekimleri arasında akılcı ilaç kullanımının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LEYLA ERKUŞ
Danışman: İlyas Okur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç Dünya Sağlık Örgütü 1985'te akılcı ilaç kullanımını, kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre uygun ilaca, uygun süre ve dozda, uygun maliyette en doğru zamanda ulaşabilmeleri olarak tanımlamıştır. Bu çalışma, ülkemizde çalışan Çocuk Hekimlerinin akılcı ilaç kullanımı konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirmek, mevcut sorunları tespit etmek ve araştırma sonuçlarıyla bundan sonraki çalışmalara ve düzenlemelere katkı sağlamak amacındadır. Gereç ve Yöntem Bu kesitsel çalışmanın evrenini Türkiye'de araştırma görevlisi, uzman ve yandal uzmanı olarak çalışan Çocuk Hekimleri oluşturmaktadır. Google formlar üzerinde hazırlanmış anket, hekimlere Türkiye Milli Pediatri Derneği, sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları aracılığıyla uygulanmıştır. 610 hekim ankete katılmayı kabul ederek soruları yanıtlamıştır. Tüm soruları eksiksiz yanıtlayan 488 hekim çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler IBM SPSS 22.0 programına girilerek analiz edilmiştir. Bulgular Çalışmaya dahil edilen 488 pediatri hekiminin %35,2'si araştırma görevlisi, %64,8'i uzman ve yandal uzmanı olarak çalışmaktadır. Hekimlerin %82'si mezuniyet öncesi ya da sonrasında akılcı ilaç kullanımı eğitimi almıştır. Hekimlerin %62'si kendisini akılcı ilaç kullanımı konusunda yeterli görmektedir. Hekimlerin büyük çoğunluğu ilacın doz, uygulama şekli, kullanım süresi konusunda hasta/hasta yakınını bilgilendirdiğini belirtirken, yan etki, etki mekanizması, saklama koşulları ile ilgili bilgi vermeye daha az zaman ayırdıklarını ifade etmişlerdir. Hekimlerin büyük çoğunluğu reçeteleme sırasında tanı ve tedavi rehberlerine başvurduklarını bildirmişlerdir. En sık reçete ettikleri ilacın ağrı kesici-ateş düşürücü olduğunu belirtmişlerdir. Hekimlerin tedavi için ayırdıkları sürenin ortalama 3-5 dk olduğu, reçete başına düşen ilaç sayısının ortalama 3-4 kalem olduğu görülmüştür. Hekimlerin yarıdan fazlası ilaçların maliyeti konusunda bilgi sahibi olmadığını ve reçete yazım aşamasında maliyeti az olanı tercih etmediklerini belirtmişlerdir. Hekimlerin büyük çoğunluğunun tedavi süresi ve sonuçlarını değerlendiriyor oldukları görülmüştür. Hekimlerin büyük kısmı ilaç ve reçetelendirme ile ilgili güncel değişiklik ve politikalar konusunda bilgi sahibi olmadıklarını düşünmektedir. Sonuç Çalışmada hekimlerin büyük çoğunluğunun mezuniyet öncesi ya da sonrası akılcı ilaç kullanımı eğitimi aldıkları sonucu çıkmıştır. Buna rağmen, hekimlerin önemli bir kısmı reçetelerinde 3 ve daha fazla ilaca yer verdiğini, tedavi düzenlemeye yeteri kadar zaman ayıramadığını ve daha az maliyetli olanı tercihte almadığını ifade etmiştir. Olumsuz reçeteleme alışkanlıklarının değiştirilmesinin güç olduğu bilindiğinden tekrarlayan meslek içi eğitimlerin verilmesi, özellikle yeni mezun hekimlere doğru reçeteleme alışkanlıklarının kazandırılması, halen çalışan hekimlere güncel mevzuat, ilaç maliyetleri ve değişiklikler konusunda eğitim verilmesi yararlı olacaktır. Anahtar Kelimeler: akılcı ilaç kullanımı, çocuk hekimi, reçeteleme alışkanlıkları, ilaç maliyeti, sürekli eğitim