Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Betül KAMANLI
Danışman: Saniye Bilici
Özet:
Bu çalışma Multiple Skleroz (MS) hastalarında Akdeniz diyetinin bazı biyokimyasal bulgular, antropometrik ölçümler, Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği (EDSS) skorları, yorgunluk düzeyleri ve yaşam kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma, Yozgat Bozok Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesinde MS tanısı konulmuş 19-64 yaş arasında 25 kadın ve 17 erkek olmak üzere toplam 42 hasta üzerinde yürütülmüştür. Çalışmada, çalışma grubunu Akdeniz diyetini uygulamayı kabul eden 21 MS hastası, kontrol grubunu ise herhangi bir özel diyet uygulamayan 21 MS hastası oluşturmuştur. Hastaların çalışma başlangıcında genel özelikleri, sağlık durumları, beslenme alışkanlıklarına ilişkin bilgileri bir anket formu ile elde edilmiştir. Her iki gruptaki hastalar 8 hafta süresince takip edilmiştir. Çalışma başlangıcında, çalışmanın 4. haftasında ve 8. haftasında tüm hastaların 3 günlük besin tüketim kaydı, fiziksel aktivite kaydı ve antropometrik ölçümleri alınmış, her hastaya Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği, Yorgunluk Şiddet Ölçeği ve Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulanmıştır. Çalışma başlangıcında ve çalışmanın 8. haftasında hastaların kan örnekleri alınmıştır. Çalışmanın 8. haftasında Akdeniz diyeti alan gruptaki kadın bireylerin vücut ağırlığı (kg) ve kalça çevresi (cm) istatistiksel olarak anlamlı azalma göstermiştir (p<0,05). Akdeniz diyeti alan grupta çalışmanın 8. haftasında çalışma başlangıcına göre trigliserit (mg/dL), HDL-K, AST, kreatinin, potasyum, magnezyum, klor, B12 vitamini ve D vitamini düzeylerinde artış gözlenmiş olup (p>0,05), folat ve D vitamini düzeyindeki artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Çalışma sonunda EDSS skorunun Akdeniz diyeti grubunda azaldığı (p<0,05), kontrol grubunda ise anlamlı bir değişimin olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Akdeniz diyeti uyum skoru bakımından çalışmanın 8. haftasında Akdeniz diyeti uygulayan bireylerde anlamlı olarak artış gözlenmiştir (p<0,05). Yorgunluk skoru ortalaması çalışma sonunda Akdeniz diyeti uygulayan bireylerde anlamlı olarak azalma, kontrol grubundaki bireylerde ise anlamlı olarak artış gözlenmiştir (p<0,05). Akdeniz diyeti uygulayan gruptaki erkek bireylerin bileşik mental sağlık, genel yaşam kalitesi, sosyal işlev ve emosyonel esenlik puanları ortalaması çalışma sonunda istatistiksel olarak anlamlı artış göstermiştir (p<0,05). Akdeniz diyeti uygulayan gruptaki kadın bireylerin sosyal işlev, sağlık algılaması ve emosyonel esenlik puanları ortalaması istatistiksel olarak artış göstermiştir (p<0,05). Sonuç olarak, Akdeniz diyetinin MS hastalarında yorgunluk düzeyini azalttığı ve yaşam kalitesine olumlu etkisinin olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler : Multiple Sleroz, Akdeniz diyeti, EDSS, Yorgunluk düzeyi, Yaşam kalitesi