Deneysel tasarım uygulanarak yüksek performanslı sıvı kromatografisi ile hidrokortizon tayini ve geçerli kılınması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLAY ÇETİN TARLA
Danışman: Özcan Yalçınkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezde kortikosteroid tedavisinde kullanılan ilaçlarda bulunan Hidrokortizon etkin maddesinin analizi için deneysel tasarım yöntemi ile HPLC sistemde analitik yöntem geliştirilerek validasyon süreçleri tamamlandı. Etkin maddelerin kromatografik şartlarda ayrılması için çeşitli çözücü sistemlerinde analiz denemeleri gerçekleştirildi. Devamında deneysel tasarım yöntemi ile analiz şartları optimize edildi. Deneysel tasarım ile optimizasyonda faktör olarak; akış hızı, hareketli faz pH değeri, hareketli faz organik oranı ve kolon sıcaklığı kullanıldı. Bu faktörlerin ve birbirleri ile olan etkileşimlerin, HPLC kromatogramında elde edilen hidrokortizon pikinin alan değeri ve teorik plaka sayısı üzerine etkileri incelendi. İncelemede 4 faktör için Merkezi Kompozit Tasarımı kullanıldı. Her faktör için 5 seviye belirlendi. Bu seviyeler akış hızı için 0,7-0,8-0,9-1,0-1,1 mL/min hareketli faz pH değeri için 2,0-2,5-3,0-3,5-4,0 hareketli faz organik oranı yüzdesi için 60-65-70-75-80 % (h:h) kolon sıcaklığı için 20-25-30-35-40°C olarak belirlendi. Faktörlerin en düşük seviyeleri için - α, düşük seviyeleri için –1 orta seviyeleri için 0 ve yüksek seviyeleri için +1 en yüksek seviyeleri için α işareti kullanıldı. Toplamda 31 deney gerçekleştirildi. Elde edilen deney sonuçlarının değerlendirilmesi için regresyon analizi yapıldı. Sonuçların güvenilirliğini kontrol etmek için ANOVA yapıldı. Elde edilen verilere göre bir model oluşturuldu. Oluşturulan model kullanılarak pik alan değerleri kaydedildi. Bu değerlerle deneysel olarak bulunan değerler arasındaki ilişki incelendi. İncelemede regresyon katsayısı 0,9998 olarak bulundu. Ve modelin uygun olduğuna karar verildi. Geliştirilen model kullanıldığında, hidrokortizonun HPLC ile analizi için optimum koşullar; akış hızı 0,7 mL/min, kolon sıcaklığı 37,5°C, hareketli faz pH değeri 4,0 ve hareketli faz bileşimi metanol/su 80/20 olarak bulundu. Hidrokortizon pik kromatogramları, deneysel tasarım ile tespit edilen optimum koşullarda, 254 nm de UV ve PDA dedektör ile elde edildi. Geliştirilen yöntemin, seçicilik, sistem uygunluk, doğrusallık, çalışma aralığı doğruluk (geri kazanım), kesinlik (tekrarlanabilirlik, laboratuvar içi kesinlik), sağlamlık ve çözelti stabilitesi parametreleri incelenerek analitik yöntem validasyonu yapıldı.