Güvenli karayolu ulaşımı için coğrafi bilgi sistemleri tabanlı karayolu güzergah tespit metodu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET TÜMAY
Danışman: KIRALİ MÜRTEZAOĞLU
Özet:ÖZET İnsanlar ve malların taşınmasında özellikle ülkemizde temel altyapı karayollarıdır. Karayolu ulaşımının önündeki en büyük tehdit kazalar ve yüksek yol yapım maliyetlerdir. Karayollarında meydana gelen kazaların bir kısmı karayolu kusurlarından ileri gelmektedir. Yol yapım maliyetlerini en çok etkileyen unsurlardan biri de karayolu güzergah tespitinde kullanılan tekniğin gelişen teknolojiye uygun olarak ilerletilememesidir. Coğrafî bilgi sistemleri (CBS) özellikle son 20 yıl içerisinde hızla gelişmiş ve yeryüzü ile ilişkili olarak çalışan tüm disiplinlerce çok geniş kullanım alanları bulmuştur. Bu çalışmanın amacı; coğrafi bilgi sistemlerinin karayolu güzergah tespit çalışmalarına yapacağı katkıların gösterilmesidir. Bu sayede, hem karayolu yapım maliyetleri azaltılmış olacaktır, hem de karayolu kusurlarının en aza indirilmesi sağlanarak, örneğin güzergah tespitinde yapılan hatalar gibi, karayolu yapım çalışmalarına hız, verim ve hassasiyet kazandırılmış olacaktır. Bu kapsamda GAP bölgesinde örnek bir çalışma yapılmış ve jeoloji, toprak, eğim, bakı, fay hatları, su kaynaklan verileri kullanılmıştır. Çalışmada yöntem olarak öncelikle güzergah tespiti için mevcut sistem analiz edilmiş ve kullanılan veriler tespit edilmiştir. Bu bilgilerin ışığında güzergah tespiti için yenimatematiksel bir model geliştirilmiş ve örnek uygulama ile geliştirilen model test edilmiştir. Sonuç olarak sadece 1 :25000 ölçekli topoğrafik haritalar da bulunan eğim bilgisi tek kriter kullanılarak yapılan mevcut güzergah tespit çalışması jeoloji, toprak cinsleri vb gibi diğer kriterlerinde kullanılabildiği bir güzergah tespit çalışması haline dönüştürülmüştür. Ancak varolan verilerin detaylarının yetersiz olması bu modelin önündeki, en büyük engeli oluşturmuştur. Türkiye'de halen sağlıklı bir şekilde mühendislik, çevresel ve sosyo-ekonomik veri tabanları oluşturulamamıştır. Anahtar kelimeler: CBS, Karayolu Güzergah Tespiti, Trafik Kazaları, Yol Kusurlarını Önleme