Capnodis tenebricosa (Olivier, 1790) (Coleoptera: Buprestidae)'da sindirim ve boşaltım sistemlerinin anatomik ve histolojik yapılarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM DAL
Danışman: Nurcan Özyurt Koçakoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Capnodis tenebricosa (Olivier, 1790) (Coleoptera: Buprestidae)'nın sindirim ve boşaltım sistemlerinin anatomik ve histolojik yapıları ışık ve elektron mikroskobu kullanılarak çalışılmıştır. Katı besin ile beslenen C. tenebricosa' da kesici çiğneyici ağız tipi görülmektedir. Ağızda başlayıp anüs ile son bulan C. tenebricosa'nın sindirim kanalı ön bağırsak, orta bağırsak ve arka bağırsak olmak üzere üç ana kısımdan oluşmaktadır. Ön bağırsak farinks, özofagus, kursak ve proventrikulus kısımlarından meydana gelmiştir. Kursağın iç yüzeyinde intima tabakasının lümene bakan tarafında ikili üçlü gruplar halinde, kısa-kalın dikenlere rastlanmıştır. Proventrikulusun iç yüzeyinde intimadan uzanan ve gruplar halinde bulunan diş yapıları görülmüştür. Orta bağırsak mide ve gastrik çekum olarak incelenmiştir. Orta bağırsağın ön kısmında bir çift gastrik çekum yer almaktadır. Orta bağırsak bölgesini astarlayan ve lümende yer alan peritrofik membran, ince bir örtü şeklinde görülmektedir. Orta bağırsakta üstü ince bir kas tabakası ile çevrili tek tabakalı silindirik epitel hücresi ve yuvarlak ve belli aralıklarda bulunan rejeneratif kriptler görülmüştür. Orta bağırsak ile arka bağırsak arasında 6 adet Malpigi tübülü yer almaktadır. Malpigi tübülleri tek tabakalı kübik epitel hücrelerinden oluşmaktadır. Malpigi tübüllerinin kriptonefridal sistemde kolonun dış yüzeyine bağlı olarak bulunduğu görülmüştür. Sindirim sisteminin son kısmı olan arka bağırsak ileum, kolon ve rektum kısımlarından oluşmaktadır. İleumda epitel yapısı lümene doğru girintiler yaparak bir yıldız görüntüsü oluşturmuştur. İkinci kısım olan kolon duvarı Malpigi tübülleri ile bağlantılıdır. Sindirimin son kısmı olan rektum yüzeyi oldukça kalın enine kas tabakasıyla çevrelenmiştir. Ayrıca rektumda su emilimini arttıran rektal pedler bulunduğu görülmüştür. Bu çalışmada tarımsal zararlı bir tür olan ve daha önce çalışılmamış olan C. tenebricosa'nın sindirim ve boşaltım sistemi detaylı olarak tanımlanmıştır. Gelecekte bu konularla ilgili yapılacak çalışmalara ve zirai mücadele çalışmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.