Anneler tarafından uygulanan uyarlanmış fiziksel aktiviteprogramının otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların iletişim becerileri üzerindeki etkliliğinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ÖĞRETMENLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OĞUZ KAAN ESENTÜRK
Danışman: EKREM LEVENT İLHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, OSB tanılı çocuğa sahip annelere uyarlanmış fiziksel aktivite programı (UFA programı) uygulama becerisini kazandırmak ve anneler tarafından uygulanan bu programın, OSB tanılı çocukların iletişim becerileri üzerindeki etkililiğini incelemektir. Ayrıca, araştırmada katılımcı çocukların iletişim becerilerini (iletişim başlatma ve iletişime tepki verme) uygulamalar sona erdikten sonraki sürdürme düzeyleri incelenmiş ve bu becerilerin araştırmacı tarafından gerçekleştirilen uygulamalara genellenebilirliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın iki bağımlı ve iki bağımsız değişkeni bulunmaktadır. Araştırmanın ilk bağımlı değişkeni, "annelerin UFA programı uygulama becerisini kazanmaları", ikinci bağımlı değişkeni ise, "anneler tarafından uygulanan UFA programı sonucunda, OSB tanılı çocukların iletişim becerilerini edinmeleri" dir. Araştırmanın ilk bağımsız değişkeni, "UFA aile eğitim programı", ikinci bağımsız değişkeni ise, "UFA programı" dır. UFA aile eğitim programının, annelerin UFA programı uygulama becerisi üzerindeki etkililiği incelenirken "ön test-son test kontrol grupsuz deneme modeli", anneler tarafından uygulanan UFA programının, OSB tanılı çocukların iletişim becerileri üzerindeki etkililiği test edilirken ise, "katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama vi modeli" kullanılmıştır. Araştırmaya, 8-10 yaşları arasında değişen OSB tanılı üç çocuk (2'si erkek, 1'i kız) ve anneleri katılmıştır. Grafiğe işlenen verilerin analizinde grafiksel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada annelerin UFA programını çocuklarına uygulamakta yeterli hale gelmeleri ve çocuklarına hedeflenen iletişim becerilerini kazandırabilmeleri amacıyla UFA aile eğitim programı geliştirilmiştir. Annelere UFA aile eğitim programının uygulanması ile tüm annelerin UFA programı uygulama becerisinde %100'lük bir performansa eriştikleri tespit edilmiştir. Ayrıca araştırma bulguları, annelerin kazandıkları bu becerileri, uygulamalar bittikten sonra korudukları ve yüksek düzeyde güvenilir olarak uyguladıkları belirlenmiştir. Anneler tarafından uygulanan UFA programı sonucunda katılımcı çocukların iletişim becerilerini (iletişim başlatma ve iletişime tepki verme) edindikleri, edindikleri bu becerileri uygulamalar bittikten sonra korudukları ve araştırmacı ile yürütülen uygulamalara genelledikleri görülmüştür. Ayrıca bu süreçte oturumlar arasında bağımlı değişkene yönelik beliren ani düşüş ve yükselişleri anlamlandırabilmek ve uygulamaların farklı gelişim alanlarındaki olası etkisini ortaya koyabilmek amacıyla, her oturumun sonunda annelerle öznel değerlendirmeye dayalı görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulguların sosyal bağlamda anlam ve öneminin değerlendirilmesi amacıyla toplanan sosyal geçerlik verileri, araştırma kapsamında ulaşılan sonucun sosyal hayatta bir karşılığı olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak OSB tanılı çocuğa sahip annelerin UFA programını yüksek düzeyde güvenilir olarak uygulayabildikleri ve bu becerileri koruyabildikleri, annelerin uygulamalarıyla katılımcı çocukların iletişim becerilerini edindikleri, koruyabildikleri ve farklı kişilerin uygulamalarına genelleyebildikleri görülmüştür.