İlkokul 3. sınıf öğrencilerinin arkadaşlığa yükledikleri anlamlar doğrultusunda geliştirilen eğitim programının arkadaşlık, akran ilişkileri ve psikolojik iyi oluşa etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Temel Eğitim, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA EROL
Danışman: Hüseyin Köksal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin arkadaşlık bağı kurma süreçlerinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda ilkokul öğrencilerinin arkadaşlık bağı kurma süreçleri teorik bir yapı ile açıklanmıştır. Araştırmanın bir diğer amacı ise teorik yapı bağlamında hazırlanan arkadaşlık bağı eğitimi programının etkililiğini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda bu araştırma, karma yöntem araştırma desenlerinden keşfedici sıralı desen ile yürütülmüştür. Araştırmanın nitel boyutu gömülü teori deseni ile nicel boyutu ise ön, son test kontrol ve plasebo gruplu yarı deneysel desen ile desenlenmiştir. Araştırmanın nitel katılımcılarını 15 ilkokul 3. sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmanın nicel çalışma grubunu ise İstanbul'un Esenler ilçesinde bir kamu ilkokuluna devam eden, deney, plasebo ve kontrol grubunda yer alan toplam 94 ilkokul üçüncü sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmanın yapılandırılmasında nitel veriler sonucu ortaya çıkan teorik yapı ile hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretim programı temel alınmış, arkadaşlık bağı eğitim programı hazırlanmıştır. Deney grubu öğrencilerine arkadaşlık bağı eğitim programı, plasebo grubu öğrencilerine iş birliğine dayalı öğrenme teknikleri ile etkinlikler uygulanmıştır. Kontrol grubu öğrencileri ise milli eğitim müfredatına devam etmiş herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Araştırmada nitel veriler gözlem formları ve görüşme formları ile, nicel veriler ise arkadaşlığın anlamı ölçeği, psikolojik iyi oluş ölçeği, akran ilişkileri ölçeği ile elde edilmiştir. Elde edilen nitel verilerin analizinde, sürekli karşılaştırmalı analiz ve içerik analizi teknikleri, nicel verilerin analizinde ilişkisiz ve ilişkili örneklemler için t-testi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel bulgularına göre; ilkokul öğrencilerine göre arkadaşlık bağı kurmada değer ve becerilerin etkili olduğunu belirlenmiştir. Ayrıca nicel bulgulara göre, arkadaşlığın anlamı, psikolojik iyi oluş ve akran ilişkileri puan ortalamalarının, deney grubunda bulunan öğrencilerin hem plasebo hem de kontrol grubunda bulanan öğrencilere göre, plasebo grubunda bulanan öğrencilerin ise kontrol grubunda bulunan öğrencilere göre daha yüksek olduğu ve aradaki farkın anlamlı olduğu belirlenmiştir. Ancak akran ilişkileri ölçeği birliktelik alt boyutunda gruplar arasında anlamlı bir farklılık olmadığı da belirlenmiştir. Bu doğrultuda arkadaşlık bağı eğitimi programının öğrencilerin arkadaşlık ilişkilerini, akran ilişkilerini ve psikolojik iyi oluşlarını olumlu etkilediği söylenebilir. Bu açıdan çocukların arkadaşlık ilişkilerini geliştirmede paydaşlara çeşitli görevler düşmektedir.