DECISION-MAKING PROCESS FOR HOUSE PLAN LAYOUT GENERATION THROUGH DEEP LEARNING ALGORITHMS: A HYBRID MODEL PROPOSAL

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: GİZEM ÖZEROL ÖZMAN

Danışman: Semra Arslan Selçuk

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde, dijitalleşmeyle birlikte veri miktarı hızla artmakta ve bu verilerin analizi ve kullanımı giderek önem kazanmaktadır. Veri setlerini etkili bir şekilde işleyebilmek ve değerli bilgilere dönüştürebilmek için derin öğrenme algoritmaları büyük bir önem taşımaktadır. Derin Öğrenme (DL), Makine Öğrenmesinin (DL) alt dalı olarak karmaşık veri yapılarını anlamak ve öğrenmek için kullanılan Yapay Zeka (YZ) tekniklerini içermektedir. Özellikle, karar destek sistemlerinden başlayarak görüntü işleme ve üretme süreçlerine kadar birçok alanda kullanılan DL algoritmaları, mimarlık alanında da büyük ilgi görmektedir. Mimarlık, tasarımın temelinde insan algısını ve mekan ilişkilerini anlama ve bu doğrultuda çözümler üretme sürecidir. DL algoritmaları, mimarların bu süreçte daha verimli ve yaratıcı olmalarına yardımcı olabilmektedir. Özellikle, Üretken Çekişmeli Ağlar (GANs) gibi algoritmalar, tasarımcılara yeni ve farklı tasarım seçenekleri sunarak ve üretkenliklerini artırmaktadır. GAN'lar, tasarım sürecinde farklı alternatifler üretirken mimarların kriterlerine uygunluğunu değerlendirebilir ve böylece tasarımcılara önemli bir karar destek sistemi sağlanabilmektedir. Algoritmaların eğitilmesi ve sonuçların yorumlanabilirliği önem taşımaktadır. Tasarımcılar, üretilen sonuçları doğru bir şekilde yorumlayabilmeli ve mekan tasarımı üzerindeki etkilerini anlayabilmelidirler. Bu nedenle, YZ algoritmalarının çalışma prensipleri ve sonuçlarının nasıl elde edildiği konusunda açıklık ve anlaşılırlık sağlamak önemlidir. Bu bağlamda, "Yapay Zeka ve Tasarımcılar Nasıl İşbirliği Yapar?" sorusu altında YZ algoritmalarının tasarımcılarla nasıl işbirliği yapabileceği ve üretilen sonuçların nasıl yorumlanabilir ve açıklanabilir olabileceği üzerine tez çalışması geliştirilmiştir. Tasarımcıların düşünme biçimleri, bilgiye erişim yöntemleri ve tasarım araçlarını kullanma şekilleri de bu çalışmaların odak noktasıdır. Ayrıca, mekan tasarımının temel parametreleri ve değerlendirme kriterleri de araştırmamızın önemli bir parçasını oluşturmuştur. Sonuç olarak, DL algoritmaları, mimarların tasarım süreçlerinde daha yaratıcı ve etkili olmalarına olanak tanırken, karar destek sistemi model önerisi olarak tasarımcı ile işbirlikli bir şekilde hibrit bir model önerisi bu tez kapsamında ortaya konulmuştur.