Bilgi ekonomisi bileşenlerinden bilgi ve iletişim teknolojileri ile ekonomik büyüme ilişkisinin panel veri analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Bilişim Enstitüsü, YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUSTAFA BEKAR

Danışman: YELİZ YALÇIN, ASLIHAN TÜFEKCİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ekonominin temelinde büyük değişimlerin yaşandığı bir dönemden geçilmektedir. Ticaretin, işçiliğin ve çalışma şeklinin doğasında büyük bir dönüşüm yaşanmaktadır. Bilginin günümüzün önemli ekonomik kaynaklarından birisi olması ve yayılma hızının ekonomik hayata etkisi dikkate alındığında, bilginin iletimini sağlayan bilgi ve iletişim teknolojilerinin (BİT) ülkelerin ekonomik gelişmesine katkısı kayda değer öneme sahiptir. Tüm ekonomik faaliyetlerin merkezinde bilginin olması ve bu faaliyetlerin her aşamasında bilişim teknolojilerinin kullanılarak bilginin üretiminde ve kullanımında sağlanan artış söz konusu ekonomiyi "Bilgi Ekonomisi" haline getirmektedir. Bu çalışmada, bilgi ekonomisi bileşenlerinden BİT sektörüne ilişkin farklı bölgelerde ve farklı gelir düzeyindeki ülkelerin, yatırım, dış ticaret hacmi ve tüketim verileri dikkate alınarak söz konusu sektörün ekonomik büyüme üzerindeki önemi ve etkisi dinamik panel veri modeli kullanılarak incelenmiştir. BİT yatırımları olarak BİT ağı ve servislerini sağlayan kuruluşların maddi ve maddi olmayan varlıkların edinimi veya mevcutların yenilenmesi için yapmış oldukları yatırımlar, BİT dış ticaretine konu emtia ve hizmetler için Dünya Ticaret Örgütünün sınıflandırması, BİT tüketimi olarak ise mobil hat abonelik sayısı, sabit hat abonelik sayısı ve internet kullanıcı sayısı verileri dikkate alınmıştır. Sistem Genelleştirilmiş Momentler Metodu tahmin sonucunda elde edilen bulgular, ekonomik büyüme ile BİT sektörüne yapılan yatırımlar, BİT sektörüne ait dış ticaret hacmi ile BİT tüketimi arasında literatürle uyumlu olarak pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin mevcut olduğunu göstermiştir. Dünyanın farklı bölgelerinden farklı gelişmişlik düzeyindeki ülkeleri kapsaması ve amacına uygun olarak dış ticaret verilerinin BİT'e ilişkin dış ticaret verilerinden oluşması çalışmayı diğer literatürden ayrıştıran ve literatüre katkı sağlayan temel unsurlardandır. Bu kapsamda elde edilen sonuçlar, ülkelerin ekonomik büyümesinin, BİT ürünlerinin dış ticaret işlemleri tarafından doğrudan teşvik edildiğini de ortaya koymaktadır.