Pankreatik lipaz enziminin inhibisyonu için indol içeren Schiff bazlarının sentezi, karakterizasyonu ve enzim-inhibitör kenetlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AMITIS FARHANGI

Danışman: NURŞEN SARI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, obezite 1975'ten bu yana küresel olarak üç kat artmıştır. Obezite kardiyovasküler hastalık, kanser, diyabet ve bazı organların fonksiyonel depresyonu gibi çeşitli ciddi rahatsızlıklara yol açmaktadır. Obezitenin uzun süreli tedavisinde kullanılan tek ilaç Orlistat'tır. Orlistat'ın etki mekanizması, pankreatik lipaz (PL) enzimini inhibe etmesine dayanır. Bununla birlikte, Orlistat'ın, olumsuz ve sakıncalı yan etkilere sahip olmasından dolayı, yeni pankreatik lipaz inhibitör bileşiklerinin bulunması büyük öneme sahiptir. Bunlar arasında, indol içeren yapıların PL inhibisyonunda önemli bir paya sahip olduğu belirlenmiştir. Tez kapsamında, indol içeren imin bileşikleri ve onların Fe(III) komplekslerinin sentezinden önce SwissADME programı ile ilaca uygunluğu belirlenmiştir. Hedeflenen moleküller sentezlenip, FT-IR, UV-GB, HRMS ve NMR ile karakterizasyonları yapıldıktan sonra tüm moleküllerin PL enzim inhibisyonu belirlenmiştir. İnhibisyon sonuçlarına göre dört ligant içinden, In-H-2A.4MF ligantının 4,05 µM derişiminde daha düşük IC₅₀ değerine sahip olduğu belirlenmiştir. Fe(III) kompleksleri arasında ise 3,87 µM derişimiyle In-H-2A.4MF-Fe kodlu kompleksin düşük IC50 değerine sahip olduğu belirlenmiştir. Moleküler kenetlenme çalışmasında enzimin aktif bölgesi ile etkileşim Tyr114 ve Phe77 amino asitleri yoluyla gerçekleşmiştir. In-H-2A.4NF ve In-H-2A.4MF kodlu ligantlar diğerlerine göre daha yüksek skor ile affinite göstermiştir (-8,096, -8,081).