Pichia Kudriavzevii'den elde edilen ekzopolisakkaritin in vitro insan lenfositlerinde genotoksik, antigenotoksik ve epigenetik değişikler üzerine etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SULTAN YILDIRIM
Danışman: DENİZ YÜZBAŞIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fonksiyonel gıdalar; probiyotik, prebiyotik ve postbiyotik içerikleri sayesinde sadece besleyici olmakla kalmayıp aynı zamanda sağlık üzerinde olumlu etkiler gösterebilen biyoaktif bileşenler içermektedir. Bu bileşenler, prokaryot ve ökaryotlar tarafından sentezlenmektedir. Pichia kudriavzevii, stres koşullarına karşı yüksek toleransa sahip, ekzopolisakkarit ve çeşitli biyoaktif bileşenleri üretebilen, gıda, biyoteknoloji ve sağlık alanlarında kullanım potansiyeli bulunan maya türlerinden biridir. Bu çalışma, Pichia kudriavzevii'den elde edilen ekzopolisakkarit (EPSJD2)'in genotoksik, antigenotoksik ve epigenetik etkilerinin insan periferik lenfositleri kullanılarak in vitro olarak değerlendirildiği ilk çalışmadır. Kromozomal anormallik testi sonuçlarına göre, EPSJD2'nin tek başına uygulandığı 24 ve 48 saatlik gruplarda genotoksik etkisine dair anlamlı bir artış gözlenmemiştir. Mitomisin-C (MMC) ile eş zamanlı uygulamalarda, bazı konsantrasyonlarda kromozomal anormallik oranları ve anormal hücre yüzdesi üzerinden koruyucu etki belirginleşmiştir. Mikronükleus testi bulguları, EPSJD2'nin genetik materyalde mikronükleus oluşumuna neden olmadığını ve negatif kontrole (distile su) yakın değerler sergilediğini göstermiştir. Komet testi sonuçlarında ise, EPSJD2 tek başına ve H2O2 ile birlikte uygulandığında DNA hasarını anlamlı olarak düşürdüğü gözlenmiştir. Bulgular, EPSJD2'nin genotoksik olmadığı ve uygun konsantrasyon aralığında DNA hasarına karşı koruyucu potansiyel sergileyebilen bir biyoaktif madde olabileceğini ortaya koymakta; bu yönüyle fonksiyonel gıda bileşeni olarak değerlendirilme potansiyelini desteklemektedir. EPSJD2'nin epigenetik düzenleyici genler üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla RT-PZR analizi gerçekleştirilmiştir. DNMT1, DNMT3A, DNMT3B ve HDAC1 gen ekspresyonlarına ait bulgular, EPSJD2'nin bu genler üzerinde hem indükleyici hem de baskılayıcı etkiler gösterebildiğini ortaya koymuştur. Özellikle DNMT3B'nin belirgin şekilde indüklenmesi ve HDAC1 geninin yüksek dozda baskılanması, EPSJD2'nin epigenetik mekanizmalar üzerinde doz bağımlı çift yönlü düzenleyici bir etki yaratabileceğini düşündürmektedir. Bu bulgular, EPSJD2'nin yalnızca DNA hasarına karşı koruyucu bir ajan değil, aynı zamanda gen ekspresyonu düzeyinde epigenetik dengeyi etkileyebilecek potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.