3-6 Yaşa Yönelik Resimli Çocuk Kitaplarının Motor Gelişim Bağlamında İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEVANUR BELKIS ADLIĞ
Danışman: Hacer Elif Dağlıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, 3-6 yaşa yönelik resimli çocuk kitaplarında motor gelişim alanları ve bileşenlerinin, spor ve dans ile ilgili ögelerin ve motor becerileri destekleyen unsurların yer alma durumunu incelemek amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılan araştırmada veri kaynağı, amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmanın veri kaynağını son 5 yıl içerisinde (2017-2022) yayımlanan, 3-6 yaşa yönelik olan ve içeriğinde motor gelişimle alakalı ögeler barındıran 62 kitap oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen "Resimli Öykü Kitaplarında Yer Alan Motor Gelişime İlişkin Unsurları Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Veri kaynağına dahil edilen resimli öykü kitapları motor gelişim unsurlarına yer verilme durumlarını kontrol etmek amacıyla en az üç kez okunmuştur. Doküman analizi kullanılarak "Resimli Öykü Kitaplarında Yer Alan Motor Gelişime İlişkin Unsurları Değerlendirme Formu"nda bulunan yedi bölümdeki her madde için kitaplar ayrıntılı olarak incelenmiş ve cümle ve resim kodları ilgili maddelerin açıklama kısımlarına eklenmiştir. Kitaplar analiz edilirken, güvenirliği sağlamak için örnek olarak seçilen 20 kitap hem araştırmacı tarafından hem de çocuk edebiyatı dersi alan ve ayrıntılı kitap incelemeleri yapan bir okul öncesi öğretmeni tarafından değerlendirilmiştir. Kodlayıcılar arası güvenirlik Miles ve Huberman (1994) modeline göre Görüş birliği/ (Görüş birliği + Görüş ayrılığı) X 100 formülüne göre hesaplanmış ve sonuçta kodlayıcılar arası güvenirlik .90 olarak bulunmuştur. İncelenen resimli öykü kitaplarının büyük bir kısmında kaba motor becerilere (nesne kontrolü gerektiren, lokomotor ve lokomotor olmayan hareketler) yer verildiği tespit edilmiştir. İnce motor becerilere yer verilme oranı, kaba motor becerilere nazaran daha düşüktür. Her iki motor gelişim alanına ilişkin ögelere de incelenen resimli öykü kitaplarının resim kısımlarında daha fazla yer verildiği belirlenmiştir. Genel olarak motor gelişimin bileşenlerine ilişkin unsurlar (dikkat, kuvvet, denge, hız, esneklik ve eşgüdüm) incelendiğinde her bir unsurun yer alma oranı değişiklik gösterse de genel olarak kitaplarda bileşenlere ilişkin unsurların yer aldığı belirlenmiştir. İncelenen resimli öykü kitaplarında kuvvet ve denge unsurlarına kitapların metin kısmında, denge ve esneklik unsurlarına ilişkin becerilere ise kitapların resim kısmında daha çok yer verilirken, genel olarak bakıldığında resimlerde, metin kısmına nazaran daha fazla motor bileşenlere yer verildiği belirlenmiştir. Ancak motor bileşenlerden hız unsuruna ilişkin olarak kitapların metin kısmında resimlere göre daha fazla öğeye rastlandığı görülmüştür. Spor ve dans ile ilgili unsurlara, incelenen resimli öykü kitaplarında düşük olsa da yer verildiği, çeşitli spor branşlarına ilişkin ögelerin yer aldığı belirlenmiştir. Son olarak motor becerileri destekleyen unsurlara bakıldığında, incelenen resimli öykü kitaplarında hareket ve motor becerileri gerçekleştirenlerin büyük ölçüde ana karakterler oldukları, kitapların yaklaşık yarısının, okul öncesi dönem çocuklarını hareket ve motor becerileri gerçekleştirme noktasında cesaretlendirici olduğu, bu becerilerin gerçekleştirildiği mekanların resmedilme oranlarının ise düşük olduğu tespit edilmiştir. Araştırma bulguları sonucunda incelenen resimli öykü kitaplarının büyük bir kısmında motor gelişime ilişkin ögelerin yer aldığı söylenebilirken motor gelişim alanı ve bileşenlerinin, spor ve dans ile ilgili unsurların, motor becerileri destekleyen unsurların yer alma oranlarının farklılık gösterdiği belirlenmiştir.