Aşık edebiyatında ağıt konulu destanlar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET NURİ PARMAKSIZ
Danışman: İSMET ÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Âşık edebiyatı 16.yüzyılın sonlarından itibaren başlamış ve günümüzekadar devam eden bir süreci içine almaktadır. Türk edebiyatında ağıtsöyleme geleneğinin slamiyet'ten önceki dönemden itibaren günümüzekadar uzanan zaman içinde farklılaşarak devam ettiği bilinmektedir. Eskidenölenin arkasından söylenen ağıtlar, matbaanın bizde kullanılmayabaşlanmasıyla, halk şairleri tarafından yazılan ağıt-destanlar şeklinde, teksayfa olarak bastırılıp satılmıştır. Gazetenin yaygın olarak kullanılmadığıdönemlerde habercilik işlevi de yaparak, ?yas tutturmaya? yönelik şekildeyazılmış olan ağıt-destanlar, toplumun en çok rağbet ettiği destan türüolmuştur.Edebiyatımızda destancılık geleneğini ve destanların yazılış süreçlerini?sözlü, yazılı ve elektronik? kültür dönemi olmak üzere üçe ayırabiliriz.Matbaalarda basılan en eski destan metni, 1864 tarihlidir. Tezimizin anakonusu, yazılı kültür döneminin 1928-1974 yılları arasında tek sayfa şeklindebasılmış ağıt-destanları içermektedir. Bu dönem içinde çok farklı konulardadestan yazılmıştır; biz bunlardan sadece ?yas tutturmaya? yönelik işleyişteolan ağıt-destanları toplamaya çalıştık. 1928-1974 yılları arasında yazılmışolan 212 ağıt destan metnine ulaştık.Yaptığımız çalışma neticesinde, sözlü kültür geleneği içinde ve bugün dedevam eden ağıt söyleme geleneğinin, yazılı kültür döneminde teknolojikgelişmelerin etkisiyle, destancı halk şairlerinin yazdığı ağıt-destanlarla devamettiği görülür. Eskiden para karşılığı ağıt söyleyen ağıtçı kadınlar yerine,kültür dönemi içersinde para karşılığı, siparişle ağıt söyleyen destancılarolması bu geleneğin farklılaşarak devam ettiğini göstermektedir.502Âşık edebiyatı içinde yazılan destanlar hakkında, bugüne kadar birçokaraştırmacı destanları konu yönünden tasnif etmeye çalışmıştır. Biz,topladığımız 212 destan metninden hareketle sadece ağıt-destanlar için birtasnif denemesi yaptık. Ayrıca, bu ağıt-destanların metinleri hakkında, şekilve üslup özelliklerini göz önünde bulundurarak incelemelerde bulunduk.Böylece ağıt-destanların hem şekil hem de üslup noktasında nasıl yazıldığınıve bunların gelenekle bağlantısını ortaya koymaya çalıştık.