Kimya öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme algıları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FEYZA AYDOĞAN TOSUN
Danışman: Hakkı Kadayıfçı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı kimya öğretmen adaylarında var olması beklenen 21. yüzyıl becerilerinden yaratıcı düşünme becerisinin, bilimsel yaratıcılık olarak sınırlandırılıp öğretmen adaylarında var olan algıların ortaya çıkarılmasıdır. Araştırmada, betimleme amacı taşınması yönüyle nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. 2024 yılında Ankara ilinde bir devlet üniversitesinde gerçekleştirilen araştırmanın katılımcılarını amaçsal örnekleme yöntemi ile seçilen son sınıf kimya öğretmen adayları oluşturmuştur. Araştırmacı tarafından geliştirilen Kimya Öğretmen Adaylarının Bilimsel Yaratıcılık Algıları Formu katılımcılara uygulanmış ve ardından yine araştırmacı tarafından geliştirilen görüşme formu yüz yüze uygulanarak veriler toplanmıştır. Veri analizi sonucunda elde edilen bulgulara göre adayların %50'sinin yaratıcılığın doğuştan gelen bir özellik olduğuna inandığı, %55'inin yaratıcılığın herkese öğretilemeyeceğine inandığı, %55'inin yaratıcılığın sanatta bilimden daha çok gerekli olduğuna inanmadığı ve %60'ının yaratıcılığın yeni ve farklı olan ürünlerin yaratıcı olduğuna inandığı bulgulanmıştır. Adaylar kendilerine sunulan toplam altı örnek olaydaki ürün, kişi, süreç ve ortamı bilimsel yaratıcılık açısından değerlendirmiştir. Öğretmen adayları altı örnek olaydaki beş ürünü yaratıcı olarak algılarken ikinci örnek olaya ilişkin ürün olan bir olgunun bilimsel açıklamasını yenilik/farklılık açısından yaratıcı olarak algılamamıştır. Ürün bileşenine ait algı gerekçeleri incelendiğinde adayların bilimsel anlamda bir ürünün yaratıcılığına karar verirken en çok yenilik/farklılık açısından değerlendirdiği tespit edilmiştir. Kimya öğretmen adayları altı örnek olaydan beşindeki kişileri yaratıcı olarak algılarken ikinci örnek olaya ilişkin kişi olan öğrenciyi yaratıcı olarak algılamamıştır. Algı gerekçeleri incelendiğinde adayların bilimsel anlamda bir kişinin yaratıcılığına karar verirken ürün, süreç, ortam gibi diğer bileşenleri dikkate aldığı tespit edilmiştir. Öğretmen adayları altı örnek olaya ilişkin yaratıcı süreçten altısını da yaratıcı olarak algılamıştır. Algı gerekçeleri değerlendirildiğinde adayların, sürecin yaratıcılığına karar verirken en çok sürecin türü açısından değerlendirme yaptığı bulgulanmıştır. Aynı zamanda yaratıcı problem çözümü ve rutin/algoritmik problem çözümünü ayırt edemedikleri tespit edilmiştir. Öğretmen adayları altı örnek olaya ilişkin yaratıcı ortamdan beşini yaratıcı olarak algılarken birini yaratıcı olarak algılamamıştır. Yaratıcı olarak algılamadıkları ortama ilişkin algı gerekçeleri incelendiğinde adayların çoğunlukla ortamın yaratıcılığına karar verirken ortamdaki diğer kişileri dikkate alarak değerlendirme yaptığı tespit edilmiştir.