Onuncu sınıf öğrencilerinin plastik ve mikroplastik farkındalığı üzerine bir eylem araştırması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU KALYON
Danışman: Meryem Selvi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüz dünyasında hızla artan insan nüfusu beraberinde tüketim hızında da büyük bir artışa neden olmuştur. İnsanların günlük hayatlarında satın aldıkları birçok ürün ve hizmet içerisinde plastik içerikler bulunmaktadır. Artan plastik tüketimi ve plastiklerin uzun yıllar doğada çözünmemesi de beraberinde plastik kirliliğini getirmiştir. Günümüzdeki çevre sorunları arasında plastik kirliliğinin geldiği nokta oldukça korkutucu boyutlara ulaşmıştır. Bu noktada özellikle çocukların ve gençlerin plastikler, mikroplastikler ve bunların ekosistemlere ve insan sağlığına etkileri ile ilgili farkındalık düzeylerinin tespiti ve bu farkındalığın arttırılmasına yönelik çalışmalar, sorunun çözümü için oldukça önemlidir. Bu çalışma lise öğrencilerinin plastikler ve mikroplastikler konusundaki farkındalığını arttırmak amacıyla tasarlanmış olan bir eylem araştırması çalışmasıdır. Çalışma 2021-2022 eğitim öğretim yılında Kırıkkale'de bir lisede onuncu sınıfta öğrenim görmekte olan 26 öğrenci ile yürütülmüştür. Öğrencilere uygulanan ön test sonrasında sekiz hafta boyunca hazırlanan etkinlikler uygulanmış ve süreç sonunda da bir son test uygulaması yapılmıştır. Araştırma verileri açık uçlu sorulardan oluşan görüş formu, süreç boyunca öğrenciler tarafından tutulan günlükler, son değerlendirme günlüğü ve araştırmacının informal gözlemleri ve saha notları ile tuttuğu araştırmacı günlüğünden elde edilmiştir. Araştırma boyunca elde edilen nitel verilerin çözümlenmesinde ise betimsel analiz ve içerik analizi birlikte kullanılmıştır. Elde edilen bulgular uygulama öncesinde öğrencilerin birçoğunun plastik kirliliğine yönelik farkındalıklarının düşük düzeyde olduğunu ve mikroplastik kavramını ise daha önce duymadıklarını göstermiştir. Uygulama sonrası bulgular ise öğrencilerin plastiklerin yararlarından çok zararları üzerine düşünmeye başladığını ve konu hakkında farkındalıklarının arttığını, plastik kirliliği hakkında daha büyük bir sorumluluk hissettiklerini ve plastik kullanım alışkanlıklarını sorgulamaya başladıklarını göstermektedir. Bununla birlikte araştırma sonrasında öğrencilerin mikroplastiklerin ne olduğu, nerelerde bulunduğu ve yarattığı tehlike konusunda ve biyobozunur plastikler konusunda farkındalık geliştirdikleri tespit edilmiştir. Süreç boyunca tutulan öğrenci günlükleri de öğrencilerin bilgi, tutum ve davranış yönünde değişimler yaşadığını ve plastik kullanımlarına yönelik davranış değişikliği niyetleri oluşturduğunu göstermektedir. Benzer şekilde son değerlendirme günlüğünden elde edilen bulgular da etkinliklerin öğrencilerin farkındalığını arttırma konusunda etkili olduğu ve öğrencilerin davranış değişikliği niyetlerinin olduğu yönündeki bulguları desteklemektedir.