5-9 yaş grubu için dikkat testi geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİN ÇİLTEPE
Danışman: İsmail Karakaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:21. yüzyılda dikkat becerisinin belirlenmesi önemli bir konu haline gelmiştir ve bu amaçla gerçekleştirilen çalışmalar günümüzde giderek artmaktadır. Dikkate ilişkin problemler ilk olarak 5-9 yaş arası dönemde ortaya çıkmaktadır. Bu dönemdeki çocukların dikkatlerine ilişkin ölçme araçlarının geliştirilmesi, dikkat ile ilgili eksikliklerin tespiti ve müdahalesi için önem arz etmektedir. Alanyazında erken çocukluk döneminde dikkat becerisini ölçmeye yönelik var olan araçlara katkı sağlayabilecek bir araca ihtiyaç duyulduğu sonucuna varılmıştır. Bu çalışmada, sürekli görsel dikkat ele alınmış olup 5-9 yaş için dikkat testi geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma grubunu İstanbul ve Ankara illerindeki 256 çocuk oluşturmaktadır. Çalışma grubunun oluşturulmasında grubun cinsiyet ve yaş bakımından heterojen olması; her yaş grubunda kız ve erkek çocukların oranlarının yakın olması; bireyin herhangi bir psikolojik/nörolojik rahatsızlığının ya da eğitsel tanısının bulunmaması ölçütleri dikkate alınmıştır. Araştırmacı tarafından dikkati ölçmeye yönelik 12 görev oluşturulmuştur. Belirtilen görevler oluşturulurken nöropsikoloji alanında bir akademisyenden, psikolojik danışmanlık ve rehberlik bölümü lisans mezunu bir ölçme ve değerlendirme uzmanından, Rehberlik ve Araştırma Merkezi'nde çalışan bir psikolojik danışmandan, bir klinik psikologdan ve danışmanlık merkezinde çalışan bir psikolojik danışmandan uzman görüşleri alınmıştır. Taslak olarak oluşturulan 12 görev çocuklara birebir uygulanmıştır. Her bir uygulama yaklaşık 15 dakika sürmüştür. Toplanan verilerin düzenlemesi yapıldıktan sonra yapı geçerliği için açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Görsel tarama etkinliklerinden oluşan testin gerçekleştirilen geçerlilik çalışmalarında 10 maddeden (görevden) oluşan tek boyutlu bir yapı ortaya çıktığı belirlenmiştir. Açımlayıcı faktör analizi çalışması sonucunda 10 maddenin toplam varyansın %71,24'ünü açıkladığı görülmüştür. Bu duruma ek olarak yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonucunda da belirlenen tek faktörlü yapı doğrulanmıştır. Uyum değerleri yapılan modifikasyon ile χ2/sd=2,100, RMSEA= 0,066, GFI=0,946, AGFI= 0,910, NFI= 0,971, TLI= 0,979 ve CFI= 0,984 olarak belirlenmiştir. Ölçüt geçerliğinin incelenmesi amacıyla 5-6 yaş grubundaki bireylere Frankfurter Konsantrasyon Testi uygulanmıştır. İki test arasındaki ilişki orta düzeyde (r=.616) bulunmuştur. Testin güvenirliği için iç tutarlık katsayısı olarak Cronbach Alpha katsayına bakılmış ve .849 olarak bulunmuştur. Elde edilen bulgulardan hareketle geliştirilen testin geçerlik ve güvenirlik bakımından uygun olabileceği düşünülebilir.