Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mualla Pınar ELÇİ
Danışman: Sevgi Akaydın
Özet:
Alzheimer hastalığı (AH), bilişsel fonksiyonlarda bozulma ile karakterize ilerleyici, kronik bir hastalıktır. Günümüzde AH’nin tam tedavisi bulunmamaktadır, mevcut tedaviler belirtileri azaltmak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak şeklindedir. Yağ asitlerinin tüketim miktarları ve aralarındaki dengenin nörolojik hastalıklardan koruyucu olabileceği düşünülmektedir. Bu tez çalışmasında, Ω3/Ω6 çoklu doymamış yağ asitlerinin (ÇDYA) oranlarının, Aβ1-42 ile SH-SY5Y hücrelerinde oluşturulan AH modelindeki hücre canlılığı, hücre içi ROT miktarı, apoptoz oranları, azalan mitokondriyal membran potansiyeli üzerine koruyucu etkileri, asetilkolin esteraz (AChE) enzim aktivitesi üzerine inhibitör etkileri ve pro/antiinflamatuvar sitokinler üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ω6 ve Ω3 yağ asitleri uygulanan hücrelerin canlılığı MTT testi ile belirlendi. Apoptotik hücrelerin yüzdesi, FITC-konjuge Annexin-V/PI ile tespit edildi. TNF-α, COX-2, IL-6, NFκB ve TGFβ1 genlerinin ekspresyon seviyeleri Real-Time PCR ile sitokin salınımları ise Enzime Bağlı İmmün Sorbent Tahlili (ELISA) yöntemi kullanılarak belirlendi. ROT, MMP ve Hücre döngü analizleri akış sitometrisi ile yapıldı. Çalışma sonuçlarımıza göre, 48 saat Ω3/Ω6 oranları uygulaması sonucu MTT testinde, 1/1, 1/2 ve 1/8 dozlarında istatistiksel olarak anlamlı düşüş, 1/4 ve 1/16 gruplarında ise artış gözlenmiştir. Apoptoz sonuçlarına göre, 1/1, 1/2, 1/4, 1/8 ve 1/16 dozlarının 48 saat uygulamadan sonra kontrol grubunda %95,7 olan hücre canlılığının sırasıyla, %95,6, %81,4, %86,2, %32,2 ve %19,8’e düştüğü, Ω6 dozu arttıkça yüzde canlılığının azaldığı bulunmuştur. ROT ve MMP düzeylerinin, kontrol grubuna göre tüm gruplarda azaldığı tespit edilmiştir. Oksidatif strese karşı en yüksek nörokoruyucu etki 1/1 dozunda gözlenmiştir. Aβ1-42’ nin neden olduğu hücre döngüsündeki blokajı ise 1/8 dozunun kısmi de olsa düzeltilebildiği gözlenmiştir. AChE enzim aktivitesinde, 1/4, 1/8 ve 1/16 dozlarında istatistiksel olarak anlamlı düşüş gözlenmiştir. TNF-α ve IL-6 mRNA ekpresyon seviyesi; en düşük 1/4 dozunda, en yüksek ise 1/16 dozunda bulunmuştur. COX-2 mRNA ekpresyon seviyesinin en yüksek 1/4, 1/8 ve 1/16 dozlarında Ω6 oranı arttıkça anlamlı olarak arttığı, en düşük seviyenin ise 1/1 dozunda olduğu gözlenmiştir. TGFβ1 mRNA ekpresyon seviyesi; 1/4 ve 1/8 dozlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artış göstermiştir. TNF-α ve IL-6’ nın protein seviyeleri en düşük 1/2 ve 1/4 dozlarında görülmüştür. COX-2 protein seviyesinin 1/8 dozunda istatistiksel olarak anlamlı artış bulunmuştur. TGFβ1 protein seviyelerinde istatistiksel anlamlı artış 1/4 ve 1/16 dozlarında bulunmuştur. Sonuç olarak, Ω6 ve Ω3 yağ asitleri 1/4 ve 1/8 dozlarında kullanıldığında nöroinflamasyonu azaltabileceği ve Alzheimer hastalığına karşı koruyucu etki sağlayabileceği söylenebilir.
Anahtar Kelimeler : Alzheimer, Aβ1-42, Apoptoz, MMP, Omega 3, Omega 6, ROT, SH-SY5Y