Okul öncesi öğretmenlerinin duygusal yeterlilikleri ve duygu sosyalleştirme stratejileri ile çocukların duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, OKUL ÖNCESİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE CEYLAN
Danışman: Ebru Ersay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Duygular bireylerin sağlıklı gelişim gösterebilmeleri için önemlidir. Bireyler duygular sayesinde; davranış için harekete geçer, karar alır, sosyal ilişkiler kurar, deneyimlerini anlamlandırır ve çeşitli araştırmalarla da kanıtlandığı üzere akademik becerilerini geliştirirler. Bu bağlamda bireylerin duyguların farkında olmaları ve onları çeşitli durumlarda düzenleyebilmeleri gerekmektedir. Duygu düzenleme becerisinin kazanımı için okul öncesi dönem kritiktir. Bu dönemde aile faktöründen sonra çocukla en çok zaman geçiren kişi olarak karşımıza öğretmenler çıkmaktadır. Dolayısıyla öğretmenin duyguları tanıması, onların farkında olması ve düzenleyebilmesi önemlidir. Öğretmenin çocukların duygularına vermeyi tercih ettiği tepkiler kendi duygusal yeterliliğinden bağımsız değildir. Bu araştırmada okul öncesi öğretmenlerinin duygusal yeterlilikleri ve duygu sosyalleştirme stratejileri ile çocukların duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Diyarbakır'ın altı ilçesinde görev yapan 236 okul öncesi öğretmeni ile bu öğretmenlerin her birinin ikişer öğrencisi olmak üzere 472 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak; "Kişisel Bilgi Formu", "Yirmi Maddelik Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20)", "Çocukların Duygularına Verilen Tepkiler Ölçeği Öğretmen Formu", "Duygu Düzenleme Ölçeği" ve "Çocuklar İçin Duygu Düzenleme Ölçeği" kullanılmıştır. Yapılan araştırmanın sonuçlarına göre; çocukların duygu düzenleme becerileri; cinsiyet, kardeş sayısı, anne-baba öğrenim düzeyi gibi değişkenlerden etkilenmiştir. Ancak çocukların yaşlarına göre duygu düzenleme becerilerinin anlamlı farklılık göstermediği bulunmuştur. Ayrıca öğretmenlerin duygusal farkındalıklarının azalması çocukların duygu düzenleme güçlüklerinin artmasıyla ilişkili çıkmıştır. Regresyon analizi sonuçları incelendiğinde kız çocuklarının duygu düzenleme güçlüklerinin %11'i yordanabilmiş ve bunun %7'sini tek başına öğretmenlerin duyguları tanımada güçlük yaşamaları yordamıştır. Ayrıca kız çocuklarının duygu düzenleme becerilerinin %5'ini baba öğrenim düzeyi yordarken, %6'sını öğretmenlerin duyguları söze dökmede güçlük yaşamaları yordamıştır. Erkek çocuklar açısından incelendiğinde ise çocukların yaşadıkları duygu düzenleme güçlüklerinin %14'ü yordanabilmiş ve bunun %9'unu tek başına öğretmenlerin duyguları tanımada güçlük çekmeleri yordamıştır. Ayrıca erkek çocukların duygu düzenleme becerilerinin %11'i yordanırken bunun %9'unu öğretmenlerin duyguları söze dökmede güçlük yaşamaları ve çocukların duygularına verdikleri tepkiler yordamıştır. Araştırmada aynı zamanda öğretmenlerin duygu sosyalleştirme davranışları incelenmiştir. Öğretmenlerin "Ödül" tepkisini tercih etme sıklıkları arttıkça çocukların duygu düzenleme becerilerinin de arttığı, ceza, avutma gibi tepkiler vermeyi tercih ettiklerinde ise çocukların duygu düzenlemede güçlükler yaşadıkları görülmüştür. Son olarak öğretmenlerin duygusal farkındalıkları ve duygu düzenleme becerileri, çocukların duygularına vermeyi tercih ettikleri tepkileri etkilemiştir. Duygusal yeterliliği yüksek olan öğretmenler çocukların duygularını daha sağlıklı sosyalleştirmişlerdir.