Çankırı Tatlıçay Deresi'nin taşkın analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BURAK ÇOLAK

Danışman: NİHAT EROĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez kapsamında Arc-GIS programı kullanılarak, çalışma alanı olarak belirlenen Çankırı ilinin merkezinden geçen Tatlıçay Deresi'nin havza parametreleri belirlenmiştir. Elde edilen havza parametrelerine uygun olarak seçilen taşkın hesaplama yöntemleri ile (DSİ Sentetik Yöntemi ve Bölgesel Taşkın Frekans Analizi) çeşitli tekerrürdeki taşkın debileri hesaplanmıştır. Taşkın analizleri için oluşturulan arazi modeli, 1/1000 ölçekteki hâlihazır harita Civil 3D programında işlenerek 3 boyutlu (3D) olarak oluşturulmuş, bu model yine Civil 3D vasıtası ile hidrolik analizlerin yapılacağı HEC-RAS programına aktarılmıştır. HEC-RAS programının son versiyonunda, yaygın olarak kullanılan bir boyutlu (1D) akıma ek olarak, son yıllarda gelişen teknoloji ve yüksek kaliteli veriye erişimin kolaylaşması ile iki boyutlu (2D) akım analizlerini de yapabilmektedir. Bu çalışma kapsamında Tatlıçay Deresi HEC-RAS programında 1D ve birleştirilmiş bir ve iki boyutlu (1D-2D) model olmak üzere iki farklı şekilde analiz edilmiştir. 1D modelde dere ve taşkın yatağı bir boyutlu,1D- 2D modelde ise dere yatağı bir boyutlu, taşkın yatakları iki boyutlu olarak analiz edilmektedir. 1D, 2D ve 1D-2D modellerinin veri gereksinimleri, kurulum aşamaları ve modellerden elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak aradaki farklar ortaya konmuştur. Bu çalışmada ayrıca Tatlıçay Deresi üzerinde bulunan 8 adet köprü senaryolar oluşturularak kademeli olarak düzenlenmiş ve köprülerin taşkın anındaki etkisi irdelenmiştir. Sonuç olarak 1D model yatağın taşkın kapasitesinin bulunmasında yeterli olarak değerlendirilmiş, ancak ana yatak dışında yayılım alanlarının belirlenmesinde iki boyutlu (2D) analizin gerekli olduğu sonucuna varılmıştır. Bu sonuca ilave olarak, köprülerin taşkın anındaki olumsuz etkisi 1D analizde yeterli olarak gözlemlenemezken, köprülerin düzenlenmesiyle birlikte 1D-2D modelde elde edilen yayılım alanlarında 1D modele göre ciddi miktarda azalmalar belirlenmiştir.