SAĞLIK OKURYAZARLIĞI EĞİTİMİNİN ERKEN ADÖLESAN DÖNEMDESAĞLIK OKURYAZARLIĞINA ETKİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA NUR YÜKSEK
Danışman: Sultan Ayaz Alkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma, sağlık okuryazarlığı eğitiminin erken adölesan dönemdeki çocukların sağlık okuryazarlığı düzeyine etkisini değerlendirmek amacıyla paralel grup randomize kontrollü deneysel tasarım ile yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara'da bir ortaokulda öğrenim gören altıncı ve yedinci sınıf (12-13 yaş) öğrencileri oluşturmuştur (N= 727). Araştırma müdahale grubunda 40, kontrol grubunda 40 olmak üzere toplam 80 öğrenci ile tamamlanmıştır. Araştırmada, müdahale ve kontrol grubu arasındaki etkileşimi değerlendirmek için farklı bir okuldan 40 öğrenci ikinci kontrol grubuna atanmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu ve Okul Çağı Çocukları İçin Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği kullanılmıştır. Müdahale grubuna dört oturumdan oluşan "Sağlık Okuryazarlığı Eğitimi" uygulanmıştır. Kontrol grubuna eğitim müfredatında yer alan sağlık ile ilgili konulara ek olarak farklı bir eğitim uygulanmamıştır. Araştırma protokolü ClinicalTrials.gov (NCT06231667) veri tabanına kaydedilmiştir. Her iki gruba müdahale öncesi (ön test), müdahaleden bir ay (son test) ve üç ay sonra (izlem testi) veri toplama araçları uygulanmıştır. Verilerin analizinde ki-kare, bağımsız gruplarda t testi ve iki yönlü karma desenli ANOVA ile birlikte Bonferroni Çoklu Karşılaştırma Testi kullanılmıştır. Araştırma öncesi müdahale ve kontrol grubundaki adölesanların tanıtıcı özellikler yönünden benzer olduğu bulunmuştur (p > 0,05). Müdahale ve kontrol gruplarının ön test sağlık okuryazarlığı ortalama puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir (p > 0,05). Sağlık okuryazarlığı eğitimi sonrası müdahale grubunun son test ve izlem testi sağlık okuryazarlığı ortalama puanlarının kontrol grubuna göre anlamlı bir şekilde yükseldiği (p < 0,05) ve girişimin %95 güven aralığında geniş etki büyüklüğüne (F= 414,683; η2 = 0,91) sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, sağlık okuryazarlığı eğitiminin erken adölesan dönemdeki çocukların sağlık okuryazarlığı düzeylerinin yükseltilmesinde etkili olduğu ortaya konulmuştur. Sağlık okuryazarlığı eğitiminin adölesanların okul eğitim müfredatına eklenmesi önerilmektedir.