A stylistic analysis of turkish translations of Edgar Allan Poe's selected poetry
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, MÜTERCİM TERCÜMANLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: YASEMİN ERDEN
Danışman: NEZİR TEMUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Edgar Allan Poe'nun, içerdiği biçemsel unsurlar bakımından oldukça zengin olan dört şiirinin anlam-biçemsel çözümlemesi yapılarak şiir çevirisine ilişkin bazı hususları ele alınmıştır. Ayrıcayapılan metin içi ve metin dışı çözümlemelerle, Poe'nun Türk edebiyatı çoğuldizgesindeki yerine de bir ışık tutmak amaçlanmıştır. Çeviri eleştirisinin genel amacı, "iyi/kötü" veya "doğru/yanlış" gibi öznel yargılar yerine olabildiğince tarafsız ölçütlere dayalı çözümlemeler önermektir. Bu çalışmada, deyiş kaydırmalarını çeviri hatalarından ayırmaya olanak tanıyan bir çeviri eleştirisi yaklaşımı hedeflenmiştir. Öte yandan, tek bir çeviri eleştirisi yaklaşımının tüm metin türlerine uygulanması beklenemez. Bu noktada, dilin işlevleri, metin türleri ve eşdeğerlik türleri gibi hususlar devreye girer ve benimsenecek eleştiri yaklaşımının belirlenmesinde etkin rol oynar. Örneğin şiir türünde, dilin anlatım ve estetik işlevleri baskındır ve şiir biçim odaklı bir metin türüdür. Bu nedenle, hedeflenen eşdeğerlik türü de biçemsel eşdeğerliktir. Bu nedenle bu çalışmadaAnton Popovic'in anlam-biçemsel çözümlemeye dayalı edebiyat eleştirisi yaklaşımı benimsenmiştir. Adından da anlaşılacağı üzere, anlam-biçemsel çözümleme bir edebî eserde biçemle anlam arasındaki ilişkiyi inceler. Popovic'in yaklaşımına göre, bir edebî eser çevirisinde çevirmenin sıkça deyiş kaydırmalarına başvurması gerekebilir. Bunun nedeni, çevirmenin özgün metni bozmak, değiştirmek istemesi değil, aksine metnin biçemsel ve anlamsal bütünlüğünü koruma çabasıdır. Bu çalışmada da, seçilen şiirlerin ve mevcut tüm Türkçe çevirilerinin anlam-biçemsel çözümlemesi yapılmıştır. Çevirmenlerin biçemsel özellikleri nasıl ele aldıkları ve çeviri sürecindeki kazançları ve kayıpları incelenmiştir. İnceleme sonucunda, "başarılı" bir çeviri için biçemsel unsurların ayrı ayrı aktarılmasının yeterli olmadığı, bu unsurların bir bütünlük içinde dengeli bir şekilde ele alınması gerektiği kanısına varılmıştır. Biçemsel eşdeğerliği elde edebilmek ve hedef kültürdeki okuyucu üzerinde benzer bir etki yaratabilmek için Popovic'in deyişiyle "biçemin homojenliği" hususuna dikkat edilmesi gerektiği ve çevirmene düşen görevin şiirdeki hassas dengelerle ustaca oynayarak kayıpları ve kazançları dengelemek olduğu düşüncesi ortaya çıkmıştır.