TSH reseptör antikorlarının tespitinde kullanılan mevcut yöntemlerin analitik performanslarının/klinik faydalarının karşılaştırmalı analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA GÖKGÖZ ACAR
Danışman: MUSTAFA KAVUTÇU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Graves hastalığı (GH)'nın tespitinde önemli rol oynayan TSH reseptör antikor (TRAb)'ları, işlevsel özelliklerine göre uyarıcı TRAb, bloke edici TRAb ve nötr TRAb olmak üzere üç tipte sınıflandırılırlar. Bunlar arasında sadece uyarıcı TRAb'ların, yani tiroid uyarıcı immunoglobulin (TSI)'lerin, tiroid bezinin sürekli uyarılmasından sorumlu olduğu bilinmektedir. Bu nedenle TSI'nın spesifik tespiti GH'nin doğru teşhisi için önemlidir. Klinik laboratuvarlarda şu anda TSHR'ye yönelik antikorların düzeyini değerlendirmek için iki farklı yöntem kullanılmaktadır. 1. Reseptör veya TSH bağlanma inhibisyon testleri (TBII); tiroid uyarıcı hormon (TSH), insan monoklonal uyarıcı otoantikor (M22) veya rekombinant fare monoklonal antikorun saflaştırılmış veya rekombinant TSH reseptörüne bağlanmasını engelleyen immunoglobulinleri saptar. Uyarıcı, bloke edici ve nötr aktiviteye sahip antikorları ayırt etmez. 2. TSH reseptör bioassay testleri (TSAb, TSI), cAMP ve iyodür alımını uyaran tiroid uyarıcı immünoglobulinleri (TSAb, TSI) saptamak için hücreleri-Fischer rat thyroid cells (FRTL-5) veya daha yakın zamanda insan TSH reseptörü ile transfekte edilmiş Chinese hamster ovary cell (CHO)-kullanır. Bioassay testleri işlevlerine göre otoantikor tiplerini ayırt edebilmelerine rağmen zaman alıcıdırlar ve doku kültürü tesisleri gerekir. Bu yüzden sınırlı laboratuvarlarda kullanılır. Dolayısıyla klinik laboratuvarlarda yakın zamanda geliştirilen daha otomatize sistem olan köprü testi, TSAb (TSI)'ların tespitinde daha yaygın olarak kullanılmaktadır. Güncel olarak geliştirilen TSH reseptör antikor ölçüm yöntemlerinin Graves hastalığının teşhisinde kullanılabilirliğini değerlendirmeyi amaçladık. Bu nedenle TBII ve TSI ölçümü yapan kitleri karşılaştırmayı planladık. Gereç ve Yöntem: Prospektif olarak planlanan çalışmada, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı tarafından Tirotoksikoz tanısı alan ve takibi yapılan hastaların, TSH reseptör antikor düzeyi ölçümü için alınan ve laboratuvara gönderilen kanları çalışıldıktan sonra elde edilen TSH reseptör antikor sonuçları kaydedilmiştir ve kalan serumlar ependorflara porsiyonlanıp -80 santigrad derecede diğer kitler ile çalışılacağı güne kadar dondurulmuştur. Çalışma günü geldiğinde ependorflanmış numuneler diğer kitlerle de çalışılmıştır. Tüm hastaların klinik takibi Endokrinoloji Bilim Dalı ile yapılmıştır ve sonuçlar topluca değerlendirilmiştir. Bulgular: Üç yöntem arasında Immulite TSI en yüksek sensivite (%84,2) ve NPV (%96,6)'yi, Roche Elecsys TRAb ise en yüksek spesifite (%98,4) ve PPV (%91,3)'yi göstermiştir. ROC eğrisi altında kalan alan (AUC) değeri DIAsource RIA Trab, Immulite TSI ve Roche Elecsys TRAb için sırasıyla 0,893; 0,913; 0,899'dur. DIAsource RIA TRAb ve Immulite TSI'nın Passing Bablok Regresyon analizinde koralasyon katsayısı 0,761; kappa katsayısı 0,764 ve ICC değeri 0,566'dır. DIA source RIA TRAb ve Roche Elecsys TRAb'ın korelasyon katsayısı 0,858; kappa katsayısı 0,762 ve ICC değeri 0,748'dir. Immulite TSI ve Roche Elecsys TRAb'ın korelasyon katsayısı 0,862; kappa katsayısı 0,820 ve ICC değeri 0,907'dir. Sonuç: Immulite TSI testinin tanı performansı diğer iki yöntemden üstündür. Graves hastalarını doğru bir şekilde tespit etmenin yanı sıra analit düzeylerinin çok düşük değerlerini de doğru bir şekilde tespit etmeye imkan sağlar. Ortaya çıkan yüksek analitik duyarlılık, bu yöntemi antitiroid tedavinin kesilmesinden sonra Graves hastalarının takibi sırasında tercih edilen yöntem haline getirebilir ve olası nüksleri erken tespit etmede yararlı olabilir. Ancak çalışmamız Immulite TSI testinin sadece S-TRAb'lar için özgüllüğünü kanıtlayamamıştır. Anahtar Kelimeler: Graves hastalığı, TSI, TBII