Hematolojik kanserli yoğun bakım hastalarında akut böbrek hasarı gelişimi, risk faktörleri ve mortalitesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KEREM İZMİRLİOĞLU
Danışman: Melda Türkoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ: Akut Böbrek Hasarı (ABH); saat ve günler içinde serum kreatin (sCr) düzeyinde artış ve idrar çıkışında azalmayla tanımlanan klinik bir sendromdur. Hematolojik kanserli hastalar yoğun bakım ünitesi (YBÜ) yatışı gerektiğinde yüksek ABH insidansına ve mortalitesine sahiptir. Ayrıca bu hasta grubu ABH gelişimi için özgül risk faktörlerine sahiptir. Çalışmamızda Gazi Üniversitesi İç Hastalıkları Hematoloji YBÜ'de yatan hastaları inceledik. Bu spesifik hasta grubunda ABH insidansını, ABH gelişimine etki eden risk faktörlerini, mortaliteyi ve diğer risk faktörleri ile ABH'nın mortalite üzerine olan etkisini inceledik. YÖNTEM: Çalışmamızda 01/10/2019-01/10/2023 arasında hastanemiz İç Hastalıkları Hematoloji YBÜ'de, yatan hastalar retrospektif olarak incelenmiştir. Toplam 144 hasta çalışmaya alınmıştır. Tüm verilerde tanımlayıcı istatistikler yapılmıştır. Ek olarak ABH olan ve olmayan, ölen ve yaşayan hastalar kendi aralarında karşılaştırılmıştır. Hasta grubumuzda ABH insidansı ve mortalitesi belirlenmiştir. Karşılaştırmalarda tek değişkenli analizlerde anlamlı çıkan veriler çok değişkenli analiz ile incelenmiştir. Hastalarımızda ABH gelişimine ve mortaliye etki eden risk faktörleri gösterilmiştir. İstatiksel olarak p<0.05 değeri anlamlılık olarak kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışmamızda 144 hastadan 105 hastada (%73) ABH olduğu, 39 hastada (%27) ABH olmadığı tespit edilmiştir. Akut böbrek hasarı olan 105 hastanın 33 (%31)'ünde YBÜ'de ABH gelişmiş, 72(%69)'sinde ise yatışta ABH saptanmıştır. Hastalarımızda YBÜ'de %51 oranında mortalite görülmüş olup; mortalite ABH olanlarda %68 ve ABH olmayanlarda %8 oranında saptanmıştır (p<0,01). Akut böbrek hasarı gelişiminde bağımsız risk faktörleri olarak; Diyabetes mellitus (DM) varlığı (OR = 16,98[1,67-172,44], p=0,02), sepsis varlığı (OR = 7,41 [1,93-28,37], p=0,01), yatış günü bilirubin yüksekliği (OR = 1,80 [1,04-3,11], p=0,03), yatış günü laktat yüksekliği (OR = 1,50 [1,03-2,18], p:0,03) ve yaş (OR = 1,04 [1,00-1,08], p:0,02) olarak saptanmıştır. Tüm hastalarda ABH 11 varlığı (OR = 17,81 [4,76-66,59], p<0,01), YBÜ'de akciğer infeksiyonu gelişmesi (OR = 3,39 [1,38-8,32], p=0,01) ve yatış gününde yüksek SOFA skoru (OR = 1,18 [1,02-1,35], p=0,02) mortaliteyi belirleyen bağımsız faktörler olarak belirlenmiştir. Ayrıca ABH olan hastalar ayrı olarak incelendiğinde İnvaziv mekanik ventilasyon (İMV) uygulanması ABH olan hastalarda mortalite için bağımsız bir risk faktörü olarak bulunmuştur (OR = 41,55[10,73-160,84], p<0,01). SONUÇ: Yoğun bakım ünitesinde hematolojik kanserli hastalar incelendiğinde, ABH, % 50 oranında YBÜ yatışında mevcut ve %23 oranında YBÜ'de gelişmiş olmak üzere yüksek oranda görülmüştür. Bu hastalarda DM varlığı, sepsis, yaşlılık, yatış günü yüksek bilirubin ve laktat düzeyleri ABH gelişimini belirleyen bağımsız faktörler olarak saptandı. Bu hastalarda mortaliteyi belirleyen en önemli faktör 18 kat olmak üzere ABH gelişimi olarak tespit edilmiş olup, YBÜ'de akciğer infeksiyonu gelişimi ve yüksek yatış günü SOFA skoru diğer faktörler olarak saptandı.