Akademisyenlerin Çevre Koruma Politikalarına Yönelik Algı Düzeylerinin Belirlenmesi: Ölçek Geliştirme Çalışması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN CELAL DERVİŞOĞLU
Danışman: Mahmut Selvi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, çevre koruma politikalarının Türkiye'deki üniversitelerde görev yapan akademisyenler nezdinde nasıl algılandığını, bu politikaların yükseköğretim kurumları içindeki uygulanma biçimlerini ve akademisyenlerin çevresel sürdürülebilirliğe yönelik bireysel ve kurumsal katkılarını ortaya koyacak bir ölçek geliştirmek ve ortaya çıkan ilişkileri analiz etmektir. Yöntemsel olarak nicel araştırma yöntemi stratejisi izlenmiş; nicel veriler ölçek uygulamalarıyla toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Ankara'da bir devlet üniversitesinin farklı fakültelerinde görev yapan 126 akademisyenden oluşmaktadır. Bu çalışma kapsamında araştırmacı tarafından geliştirilen ölçme aracı olan Akademisyenlere Yönelik Çevre Koruma Politikaları Uygulamaları Algı Ölçeği, çevre koruma politikaları algısı, bilgi ve davranışları ölçmek amacıyla psikometrik olarak geliştirilmiş ve geçerlik ile güvenirlik analizleri SPSS yazılım programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, ölçek geliştirme süreci kapsamında açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile incelenmiş; ayrıca korelasyon analizi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve betimsel istatistiklerden yararlanılmıştır. Bu çalışma, bireylerin çevre koruma politikalarına yönelik algılarını bilişsel, duyuşsal ve davranışsal boyutlarda değerlendiren 42 maddelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmiştir. KMO ve Bartlett testi sonuçları, veri setinin faktör analizine uygun olduğunu göstermiştir. AFA sonuçlarında faktör yükleri 0.55–0.62 aralığında olup, üç faktör toplam varyansın %97.81'ini açıklamıştır. DFA bulguları, modelin teorik yapıya uygunluğunu doğrulamıştır. Cronbach's Alpha ve McDonald's Omega değerleri ölçeğin güvenilirliğini kanıtlamaktadır. Araştırmanın sonuçları, yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademisyenlerin çevre koruma politikalarının uygulanmasına yönelik algılarını ölçmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirildiğini ortaya koymaktadır. Araştırmada, çevresel bilgi düzeyi ile çevre dostu davranışlar arasında anlamlı pozitif ilişkiler olduğunu göstermekte; çevresel etik değerlere sahip akademisyenlerin politika destek düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmektedir. Ayrıca, kurumsal çevre koruma politikalarının uygulanma düzeyi, üniversitelerde çevresel liderlik potansiyelini ve akademik katılımı önemli ölçüde etkilemektedir.