Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Devrim Can SARAÇ
Danışman: Deran Oskay
Özet:
Bu çalışma inspiratuar kas eğitiminin (IMT); solunum kas kuvveti, solunum fonksiyonları ve aerobik egzersiz kapasitesi üzerine etkinliğini araştırmayı amaçladı. En az üç aydır biyolojik ajan kullanan 33 juvenil idiopatik artritli (JİA) çocuk; tedavi grubu (n=17, ortalama yaş: 15,1±2,2 yıl, 12 erkek) ve kontrol grubu (n=16, ortalama yaş: 15,7±1,6 yıl, 11 erkek) olmak üzere ikiye bölündü. Tedavi grubu, sekiz hafta boyunca her gün IMT uyguladı. Başlangıç yükü, maksimal inspiratuar basıncın (MİP) %60'ı olarak ayarlandı ve yük, her iki haftada bir başlangıç yükünün %10'u kadar artırıldı. Kontrol grubuna herhangi bir ek müdahale verilmedi. Zorlu vital kapasite (FVC), bir saniyedeki zorlu ekspiratuar hacim (FEV1), FEV1/FVC oranı, MİP ve maksimal ekspiratuar basınç (MEP); portatif bir solunum fonksiyon testi cihazı ile değerlendirildi. Katılımcıların; maksimum oksijen tüketimleri (VO2zirve), metabolik eşlenik değerleri (MET) ve maksimum kalp atım hızlarını ölçmek için maksimal Kardiyopulmoner Egzersiz Testi uygulandı. Ağrı ve sabah tutukluğu Numerik Puanlama Skalası ile değerlendirildi. Göğüs ekspansiyonu mezura ile ölçüldü. Alt ekstremite fonksiyonel kapasitesi 6 dakika yürüme testi ile değerlendirildi. Çocuklar ve ebeveynleri, çocuğun yaşam kalitesini değerlendirmek için Pediatrik Yaşam Kalitesi Envanteri (PedsQL) 3.0 artrit modülünü doldurdu. Katılımcılar başlangıçta ve sekiz haftanın sonunda olmak üzere iki kez değerlendirildi. Başlangıç değerlendirmesinde gruplar arasında fark yoktu. FVC, FEV1, MİP, MEP, VO2zirve ve MET, sekiz haftanın sonunda tedavi grubunda anlamlı şekilde artarken (p<0.05), kontrol grubunda grup içi anlamlı bir fark gözlenmedi (p>0.05). FVC, FEV1, MİP, VO2zirve ve MET'in zaman içindeki değişimi kontrol grubuna göre tedavi grubunda anlamlı şekilde daha fazlaydı (p<0.05). Diğer parametreler açısından gruplar arası anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). IMT, solunum kas gücü solunum fonksiyonları ve aerobik egzersiz kapasitesini iyileştirmek için etkili bir tedavi seçeneği gibi görünmektedir. JİA'lı çocuklar, tedavi programlarına IMT'nin dahil edilmesinden fayda görebilir.
Anahtar Kelimeler : Juvenil idiopatik artrit, İnspiratuar kas eğitimi, Egzersiz, Rehabilitasyon, Fizyoterapi