6-12 yaş grubu çocukların ebeveynlerinin ağız-diş sağlığı okuryazarlığı düzeyi ve ilişkili faktörler

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Nevra KARAMÜFTÜOĞLU

Danışman: Seçil Özkan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, diş hekimliğinde çocuk hastaların ebeveynlerinin ağız ve diş sağlığı okuryazarlığı (ADSOY) düzeylerinin çocuklarının ağız ve diş sağlığı (ADS) çıktıları üzerindeki etkileri sosyodemografik, bilgi düzeyi ve davranışsal değişkenler bağlamında değerlendirilmiştir. Kesitsel olarak yürütülen bu çalışmada veri toplama aracı olarak TOHLAT-P ölçeği kullanılmış, 238 ebeveyn-çocuk çifti örneklemiyle analizler gerçekleştirilmiştir. Bulgular, ebeveyn yaşının (özellikle 40 yaş ve üzeri), eğitim düzeyinin (yüksekokul/üniversite mezunu), çalışma durumunun (çalışan), ekonomik durum algısının (orta düzey), genel sağlık sigortasına sahip olmanın ve düzenli ilaç kullanmama durumunun ADSOY düzeyi ile anlamlı biçimde ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca, ailedeki kişi ve çocuk sayısı arttıkça TOHLAT-P skorlarında anlamlı azalmalar saptanmıştır. DMFT skoru 0 ve OHI-S skoru 0,00–1,20 olan çocukların ebeveynlerinde yüksek ADSOY düzeyi gözlenmiştir. Elde edilen bulgular, ebeveyn ADSOY düzeyinin çocukların ADS çıktıları üzerinde koruyucu bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymakta; sosyodemografik ve davranışsal faktörlerin bu düzeyi etkileyebileceğini göstermektedir. Bu bağlamda, aile temelli müdahale modelleri ve okuryazarlık odaklı sağlık eğitimi stratejileri geliştirilmesi önerilmektedir.