COVİD-19 tedavisinde kullanılan ajanların erkek genital sistem üzerine etkilerinin incelenmesi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Asiye Aslı EMNİYET SERT

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Gülnur Take Kaplanoğlu

Eş Danışman: Cemile Merve Seymen

Özet:

COVID-19 ilk olarak Çin’in Vuhan Eyaleti’nde solunum yolu belirtileri (nefes darlığı, öksürük, ateş) gelişen bir grup hastada yapılan araştırmalar sonucunda 13 Ocak 2020’de tanımlanan pandemik bir virüs hastalığıdır. Şiddetli olgularda makrofaj aktivasyon sendromu (MAS) tablosunu meydana getirir. Kronik tıbbi rahatsızlıkları olanlar, kalp hastaları, kanser hastaları, 60 yaş üstü bireyler ve sağlık çalışanları hastalıktan en çok etkilenen kişilerdir. Çalışmamızda COVID-19 tedavisinde kullanılan ilaçlarda bulunan asiklovir, hidroksiklorin sülfat, anakinra ve favifpiravir etken maddelerinin erkek genital sistem üzerine etkilerinin incelenmesi ve erkek fertilitesi üzerindeki etkilerinin aydınlatılması amaçlanmıştır. Bu amaçla denekler (kontrol grupları için n=3, ilaç grupları için=6); sham kontrol-1(gavaj stresi), sham kontrol-2 (intravenöz [i.v.] enjeksiyon stresi), sham kontrol-3 (subkutan [s.c.] enjeksiyon stresi), asiklovir, hidroksiklorokin, anakinra ve favipiravir grupları olmak üzere yedi gruba ayrıldı. Alınan testis doku örnekleri %10’luk tamponlu formaldehitle tespit edilerek takip edildi. Kesitler immünohistokimyasal olarak anti-IL-1beta, anti-IL-6 ve anti-TNF-alfa antikoru ile işaretlendi. Histomorfolojik inceleme için ikili (H&E) boyama yapıldı. Johnsen’ Skorlaması ile testis kesitlerinin değerlendirilmesi, Makler sayım kamarası kullanılarak sperm sayımı, Kruger yöntemi ile sperm morfolojisi değerlendirilmesi, testis dokusu düzeyinde TOS, TAS Analizi ve OSİ indeksinin belirlenmesi analizleri yapıldı. Çalışmamızdan elde edilen bulgular doğrultusunda COVID-19 tedavisinde kullanılan ajanların hem testis dokusu hem de sperm parametreleri üzerinde değişen düzeyde olumsuz etkilere sahip olduğu sonucuna ulaşıldı.

Anahtar Kelimeler : COVID-19, Testis, IL-1beta, IL-6, TNF-alfa, sperm anomalisi