İSTİHDAMDA VE EĞİTİMDE OLMAYAN GENÇLİK SORUNUNA YÖNELİK ÇOK BOYUTLU BİR ANALİZ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA KOÇ
Danışman: Ferudun Sezgin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Türkiye'de 'Ne Eğitimde Ne İstihdamda' (NENİ) gençler sorununu ele almayı amaçlamıştır. Bu gençler, eğitimden ve işgücü piyasasından dışlanmaları nedeniyle önemli risklerle karşı karşıyadır. Araştırma, Türkiye'deki NENİ gençlerin profillerini, karşılaştıkları zorlukları ve bu sorunların üstesinden gelmek için potansiyel stratejileri ortaya çıkarmayı, ulusal politika belgelerinde NENİ ile ilgili boyut, tedbir ve önerilerin sunulmasını amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Veriler doküman incelemesi ve görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Araştırmanın veri kaynakları araştırma probleminin yanıtlanmasına yönelik belirlenen dokümanların yanında, NENİ olan gençlerden, aile bireylerinden ve eğitim yönetimi akademisyenlerinden oluşmaktadır. Toplamda 36 doküman incelenmiş, maksimum çeşitlilik, ölçüt örnekleme ve kartopu örnekleme ile seçilen 46 katılımcıyla görüşülmüştür. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi ve MAXQDA 2020 nitel veri tekniği kullanılmıştır. Ulusal politika belgelerinde, Türkiye'de NENİ gençlerin işgücüne kazandırılmasının önündeki başlıca engellerin düşük eğitim seviyesi, işgücü piyasasında ihtiyaç duyulan becerilerin eksikliği ve sosyoekonomik dezavantajlar olduğu ortaya çıkmıştır. NENİ olan gençlerin istihdamını artırmak için altyapı, eğitim, okul ve danışmanlık faaliyetlerinin artırılması gibi önlemler sunulmuştur. Araştırma, Türkiye'deki NENİ gençlerinin bir kısmının düşük eğitim seviyesine sahip olduğunu ve bu durumun işgücü piyasasına girmelerini zorlaştırdığını fakat yüksek eğitim seviyesindeki bireylerin de NENİ olabileceğini ortaya koymuştur. Cinsiyet eşitsizliği ve medeni durum yüksek NENİ oranlarına katkıda bulunan faktörler olarak tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan gençler ve aileleri, NENİ olma durumu ve nedenlerini olumsuz bir süreç olarak tanımlamakta, bu durumun belirsizlik, endişe, memnuniyetsizlik gibi duygusal etkileri ve sosyal dışlanma, ekonomik bağımlılık gibi psikolojik ve sosyal etkileri üzerinde durmuştur. Ayrıca, eğitim yönetimi akademisyenleri, NENİ kavramını eğitim ile istihdam çerçevesinde eğitim sistemi ve eksiklikleri, okul terki, eğitim yönetimi bağlamında değerlendirmiştir. Bu bağlamda NENİ gençlerin eğitime ve işgücü piyasasına entegrasyonunu sağlamak için daha kapsamlı ve hedefe yönelik çözüm önerilerine, stratejilere ve politikalara ihtiyaç olduğunu savunmuştur. Sonuç olarak, Türkiye'de NENİ gençler sorunu, mevcut politikaların etkililiğinin sınırlı kaldığını ve daha bütüncül, esnek ve kapsayıcı yaklaşımlar geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Eğitim sisteminin ve işgücü piyasasının gençlerin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde yeniden yapılandırılması, eğitim sisteminin iyileştirilmesi, mesleki eğitim programlarının geliştirilmesi, gençler için uygun istihdam olanaklarının yaratılması ve toplumsal cinsiyet eşitliğini teşvik eden politikaların uygulanması gibi stratejilerin önem taşıdığı tespit edilmiştir. Bu çalışma NENİ olma durumunun sadece ekonomik değil, eğitimsel, sosyal, psikolojik ve politik faktörlerden de etkilendiğini göstermiştir. NENİ gençlerin profilleri, aile ve eğitim sistemleriyle ilişkileri ve ulusal politika belgelerinin bu faktörleri nasıl ele aldığı bütüncül olarak değerlendirilmiştir. NENİ gençlerin sosyal ve psikolojik refahlarının iyileştirilmesi, politikaların sadece ekonomik değil, duygusal ve sosyal boyutlarını da içermesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bu da bireysel ve toplumsal düzeyde daha kapsamlı çözüm stratejileri geliştirilmesini sağlayacaktır. NENİ gençlerin geleceğe dair beklentileri ve umutları, geliştirilecek politikaların ve stratejilerin başarılı olup olmayacağını belirleyen temel unsurlardan biridir. Gençlerin beklentilerinin politika yapım süreçleriyle kısmen tutarlılık gösterdiği, ulusal politika belgelerinde yer alan tedbir ve önerilerin, gençlerin NENİ olma durumuna kısmen çözüm oluşturduğu belirtilmiştir. Mevcut önerilerin kısmen uygulanabilir olduğu, uygulanabilirlik açısından daha kapsamlı ve açık şekilde politika ve stratejilerin geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Akademik çevrenin bu konuda sunduğu çözüm önerilerinin, politika yapıcılara ve eğitim planlayıcılara daha iyi stratejiler geliştirmek adına katkı sağlayacağı öngörülmüştür. Eğitim ve istihdam arasındaki bağın güçlendirilmesi eğitim sistemi ve eksiklikleri, okul terki, eğitim yönetimi bağlamında eğitim yönetimi akademisyenlerinin görüşleriyle ele alınarak eğitim penceresinde NENİ sorununun çözümünde farklı bir bakış açısı oluşturacağı, daha kapsamlı ve etkili politikalar geliştirilmesine olanak tanıyacağı sonucuna ulaşılmıştır. Ulaşılan sonuçların değerlendirilmesiyle beraber NENİ sorununa yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.