Video paylaşım platformlarındaki içeriklerin 3-6 yaş grubu çocuklara uygunluk açısından incelenmesi: YouTube örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN GÖKSU
Danışman: Hacer Elif Dağlıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı 3-6 yaş grubu çocuklara yönelik YouTube'daki videoların, gelişime olan katkısı, içerik özellikleri ve video özellikleri açısından çocuğa uygunluğunu belirlemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden keşfedici durum çalışması stratejisi kullanılmıştır. Ayrıca araştırmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmış olup incelemeye konu olan dokümanlar YouTube videolarından oluşmaktadır. Araştırmanın veri kaynağı ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. YouTube Türkiye'de en çok görüntülenme sayısına sahip kanallarının en çok izlenen videoları içerisinden, belirlenen kriterlere göre, ölçüt örnekleme yöntemiyle 20 kanal ve bu kanallara ait 60 video belirlenmiştir. Belirlenen 20 kanal ve 60 video kodlanarak araştırmacı tarafından geliştirilen YouTube Videoları Dereceli Değerlendirme Anahtarı kullanılarak değerlendirilmiştir. Geliştirilen değerlendirme anahtarı için yedi alan uzmanından görüş alındıktan sonra değerlendirme anahtarı son halini almıştır. Belirlenen videolardan 20'si (her kanal için bir video) için geliştirilen "YouTube Videoları Dereceli Değerlendirme Anahtarı" iki alan uzmanı tarafından doldurulmuş ve Miles ve Huberman'ın (1994) Uzlaşma Yüzdesi formülü kullanılarak kodlayıcılar arası uzlaşma yüzdesi .77 olarak bulunmuştur. Gelişime uygunluk maddeleri açısından bakıldığında izlenen 60 videonun içeriğinin yaklaşık üçte ikisinin (%59,29) çocukların gelişimine hiç uygun özellikler taşımadığı belirlenirken yaklaşık üçte birinin (%28,21) çocuklarının gelişimine tamamen uygun olduğu bulunmuştur. İçerik özellikleri açısından bakıldığında izlenen 60 videonun içeriğinin üçte birinden fazlasının (%33,81) çocuklara hiç uygun olmadığı belirlenirken üçte ikisine yakının (%57,62) çocuklar için tamamen uygun içerik barındırdığı ortaya çıkmıştır. Video özellikleri açısından bakıldığında izlenen 60 videonun içeriğinin üçte birinden fazlasının (%33,57) çocuklara hiç uygun özellikler taşımadığı belirlenirken videoların yaklaşık üçte ikisinin (%60,24) çocuklar için tamamen uygun olduğu bulunmuştur. Araştırmada YouTube Türkiye'deki gerçek kişilerin yer aldığı videolar gelişime uygunluk, içerik uygunluğu ve video özellikleri açısından değerlendirildiğinde incelenen 60 videonun çocuklara uygun olma oranın (%43,57) çocuklara uygun olmama oranından (%46,49) düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda ilgili kurumlara, çocukların video paylaşım platformlarında yer almasının veya bu platformlardaki içerikleri izlemesinin çocuk üzerinde oluşturabileceği potansiyel etkiler hakkında ebeveynlere yönelik eğitimler düzenlemesi, araştırmacılara ise farklı video paylaşım platformunda yer alan okul öncesi dönem çocuğuna yönelik içerikleri çocuğa uygunluk açısından incelemesi önerilmektedir.