Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Aliye DOĞAN GANGAL
Danışman: Ayten Şentürk Erenel
Özet:
Araştırma, Transteoretik Modele dayalı olarak hazırlanmış antenatal ve postnatal motivasyonel görüşmelerin postpartum kontrasepsiyon üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılan paralel grup, ön test- son test, randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Araştırma, Ankara ilinde yer alan bir özel hastanede yürütülmüştür. Çalışma grubunu pariteye göre tabakalandırılan, 36 girişim, 36 kontrol olmak üzere toplam 72 katılımcı oluşturmuş, çalışma 63 katılımcı ile tamamlanmıştır. Girişim grubundaki kadınlara antenatal dönemde iki, postnatal dönemde bir olmak üzere toplam üç motivasyonel görüşme çevrimiçi olarak gerçekleştirilmiştir. Kontrol grubunda yer alan kadınlara hastanede yapılan rutin uygulamalar dışında herhangi bir girişim uygulanmamıştır. Verilerinin toplanmasında; Tanıtıcı Bilgiler Formu, Kontraseptif Öz-Yeterlilik Ölçeği, Gebelikten Koruyucu Yöntemlere İlişkin Tutum Ölçeği (GKYTÖ), Gebelik Önleyici Yöntem Kullanım Formu, Değişim Aşaması Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Araştırmanın yürütülmesi için etik komisyon izni, kurum izni ve katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Araştırma protokolü kaydedilmiştir (ClinicalTrials numarası: NCT06521138). Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, grup zaman etkileşimleri için karma ANOVA ve Genelleştirilmiş Tahmin Denklemleri kullanılmıştır. Ön test etkisi için kovaryans analizi yapılmıştır. Kategorik verilerin karşılaştırılmasında ki-kare testi ve marjinal homojenite testi kullanılmıştır. Çalışmada girişim ve kontrol gruplarının sosyodemografik ve obstetrik özelliklerinin benzer olduğu tespit edilmiştir (p>0.05). Girişim grubunda uygulama sonrası kontraseptif öz yeterliliğin anlamlı bir artış göstermiştir. Ön testin etkisi kontrol edildiğinde girişimin yüksek düzeyde bir etki büyüklüğüne sahip olduğu bulunmuştur (p<0.05; pη2= 0.153). Girişim ve kontrol grupları arasında GKYTÖ puan ortalaması ve davranış değişim aşaması açısından anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur (p>0.05). Postpartum dönemde modern kontraseptif yöntem kullanmaya başlama durumları açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmazken (p>0.05); tutarlı yöntem kullanımı ve yöntem memnuniyeti girişim grubunda anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Araştırma sonuçları postpartum dönemde kontraseptif öz yeterliliği, tutarlı yöntem kullanımını ve yöntem memnuniyetini artırmada Transteoretik Modele dayalı olarak hazırlanan antenatal ve postnatal motivasyonel görüşmelerin etkili bir girişim olduğunu göstermiştir.
Anahtar Kelimeler : Kontrasepsiyon, Motivasyonel Görüşme, Postpartum, Öz Yeterlilik, Transteoretik Model, Hemşirelik