Üniversite öğrencileri ve öğretim elemanlarının sağlık okuryazarlığı ve kanser farkındalığına kanıta dayalı halk sağlığı müdahale programının etkinliğinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FERDA GÜLTOP

Danışman: Seçil Özkan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada, üniversite öğrencileri ve öğretim elemanlarının sağlık okuryazarlık düzeyleri ve kanser farkındalıklarının belirlenmesi ile aralarındaki ilişkinin araştırılması, kanser farkındalıklarının arttırılmasına yönelik uygulanan bazı etkinliklerin kanıta dayalı halk sağlığı müdahale programı kapsamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu değerlendirmeleri yapabilmek için "Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32 Ölçeği ve literatür doğrultusunda oluşturulan "Üniversite öğrencileri ve öğretim elemanlarının sağlık okuryazarlığı ve kanser farkındalığına kanıta dayalı halk sağlığı müdahale programının etkinliğinin değerlendirilmesi anket formu" kullanılmıştır. Ön-anket uygulamasıyla katılımcıların sağlık okuryazarlık düzeyleri ve kanser farkındalık durumları saptanmış ve kanser farkındalığına yönelik yapılan etkinliklerin sonuçları son-anket formu ile değerlendirilmiştir. Tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi <0,05 kabul edilmiştir. Araştırmaya 34 öğretim elemanı ve 366 öğrenci olmak üzere toplam 400 kişi katılmıştır. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı indeks puan ortalaması 29,62±7,23 olup, %71,8'i yetersiz-sınırlı/sorunlu sağlık okuryazarlığı düzeyindedir. Sağlık okuryazarlığı düzeyleri %25'i yetersiz, %46,8'i sorunlu-sınırlı, %23,2'i yeterli, %5'i mükemmel olarak saptanmıştır. Katılımcıların, ön-test kanser farkındalık puan ortalaması 61,6 ±12 iken, etkinlikler sonrası son-test puan ortalaması 75,8 ±13,8 olmuştur. Ön ve son-test arasındaki artışın istatistiksel olarak anlamlı olması (p<0,001) müdahale kapsamında yapılan faaliyetlerin, kanser farkındalığının artırılmasında etkili olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, Sağlık okuryazarlığının ve kanser farkındalığının arttırılması için yürütülen çalışmalar çoğaltılmalı, sadece sağlık sektöründe değil diğer sektörlerle de bu kapsamda farkındalık oluşturacak faaliyetler yapılmalıdır.