İlaç aşırı kullanım başağrısında gıda tetikleyicileri ve huzursuz bağırsak sendromu birlikteliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE HİLAL CEREN AKGÖR
Danışman: HAYRUNNİSA BOLAY BELEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada İAKB ile HBS birlikteliğini ve migren, kronik migren ve İAKB'de gıda ve gıda katkı maddeleri tetikleyicileri araştırılmıştır. Literatürde klasik olarak çikolata, peynir, kırmızı şarap gibi gıdalar tetikleyici olarak bilinmekte olup bu çalışmada gıdaların kendi geleneklerimize ve yeme içme alışkanlıklarımıza uygun gıda tetikleyicileri saptanmaya çalışılmıştır. Anket çalışmamıza katılan 1118 kişinin cevapları analiz edilmiştir ve İAKB'ye özgü gıda tetikleyicileri muz, elma, kiraz, kayısı, karpuz, zeytin, dondurma ve yoğurt olarak belirlenmiş ve ayrıca İAKB'ye özgü gıda tüketim davranışı olarak balık, şekerli gazlı içecekler, süt, kaymak, krema, portakal suyu, mercimek, lahana, turşu tüketiminden kaçındıkları saptanmıştır. İAKB'ye özgü gıda tetikleyicilerinin ortak özelliklerine bakıldığında muz, elma, kiraz, kayısı, karpuz gibi günlük hayatta sık tüketilen, sağlıklı ve doğal meyvelerdir. Bu gıdaların bir başka ortak özelliği ise dopaminden zengin ve dopamin salınımına neden olan gıdalar olmasıdır ve bu çalışma İAKB hastalarında spesifik gıda tetikleyicilerinin dopaminerjik gıdalar olduklarını gösteren ilk çalışmadır. Çalışmamızda migrene özgü gıda tetikleyicilerinin İAKB'den farklı olarak daha çok histaminerjik gıdalardan ve gıda katkı maddesi içeren işlenmiş gıdalardan oluştuğunu saptanmıştır. Migren ve İAKB hastaları başağrısına neden olan gıda tetikleyicilerinin farkında olmalı ve tedavi planına dahil edilmelidir. Migrenli bireyler başağrıları nedeniyle sık ağrı kesici almaya başladıkları dönemde yediklerine dikkat etmelidir ve özellikle işlenmiş, katkı maddesi içeren gıdalardan kaçınmalıdırlar. Ayrıca migrenli ya da İAKB'li bireyler başağrıları için diğer risk faktörleri olduğunda (menstürasyon, stres, uykusuzluk gibi…) tetikleyici gıdalarından kaçınmalıdırlar. İAKB hastalarına tedavi süresince bir ay boyunca elma, kayısı, muz gibi dopaminerjik gıdalardan kaçınmaları tavsiye edilmelidir. Uygun diyet tedavi yönetim sürecine dahil edilmeli, tedavi planı kişiselleştirilmelidir Çalışmamızda İAKB ile HBS arasında anlamlı ilişki saptanmış olup İAKB hastalarında HBS semptomlarının görülme sıklığının arttığı gösterilmiştir. Bu çalışmada İAKB hastalarının % 63,9'unda HBS semptomlarının görüldüğü saptanmıştır. Çalışmamız İAKB'de HBS görülme olasılığını araştıran ilk çalışmadır. Bizim çalışmamızda da HBS semptomları görülme oranı migrenli bireylerde %52, İAKB'li bireylerde ise %63,9 oranında saptanmıştır. HBS semptomları, İAKB'li bireylerde migrenden daha yüksek oranda görülmektedir. İAKB başağrısında mevcut komorbid HBS belirtileri dikkatle sorgulanmalı ve süreç yönetimine uygun tedavi planı dahil edilmelidir.