Titreşimle gerilme giderme yönteminin kaynaklı birleştirmelerin yorulma ömrüne etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİNEM KAÇAR
Danışman: OĞUZHAN YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kaynakla birleştirilen parçalar işlem esnasında sıcaklık değişimlerine maruz kalırlar. Isı etkisinin şiddetine, malzemelerin mekanik özelliklerine ve bağlantı biçimine bağlı olarak ısınan malzemelerin genleşmesi, çevresindeki ısınmamış bölge tarafından engellenir. Bu engelleme sonucunda malzemelerde artık gerilmeler ve kalıcı şekil değişimleri oluşur. Yapı içerisindeki artık gerilmeler yorulma ömrünün kısalmasına ve çarpılma hasarlarına sebep olurlar. Performansının ve dayanımının uzun olması istenen ağır ve değişken yükler altında çalışan kaynaklı yapılarda, yorulma dayanımının belirlenmesi ve artık gerilmeleri azaltarak yorulma ömrünün arttırılması amacıyla literatürde çalışmalar bulunmaktadır. Kaynaklı yapılarda dayanımın arttırılması için, kaynak öncesi ve/veya kaynak sonrası çeşitli yöntemler uygulanmaktadır. Bu çalışma kapsamında ise kaynaklı parçalarda bulunan artık gerilmeleri mekanik titreşimler uygulayarak gideren titreşimle gerilme giderme (TGG) yöntemi incelenmiştir. Bu metot, az enerji sarfiyatı sağlaması, maliyetleri azaltması, verimliliği, mekanik dayanımı artırması ve daha az hava kirliliğine neden olduğundan son yarım yüzyılda sıklıkla kullanılmaktadır. Çalışma kapsamında; sanayide oldukça yaygın olarak kullanılan DIN17100 (st52-3) malzemesi ile kaynak sonrasında TGG uygulanan ve gerilme gidermesiz numunelerin mekanik özellikleri karşılaştırılmıştır. İki farklı parametre için öncelikle çekme deneyleri, daha sonra Brinell metoduyla sertlik ölçümleri yapılmış olup TGG sonrası bu deney sonuçlarında artış meydana gelmiş ve plakanın mukavemeti artmıştır. Kalıntı gerilmelerin yorulma ömrüne etkisini incelemek için Manyetik Barkhausen Yöntemi ile kaynaklı plakaların TGG sonrası ön ve arka yüzündeki kalıntı gerilme değişimleri incelenmiş ve hem ön hem de arka yüzeyde kalıntı gerilmelerde azalma gerçekleştiği görülmüştür. Son olarak, üç nokta yorulma deneyleri yapılarak kaynaktan sonra uygulanan TGG yönteminin yorulma ömrüne etkisi araştırılmıştır. TGG uygulanan numunelerin yorulma dayanımlarının yaklaşık üç kat arttığı sonucuna ulaşılmıştır.