Hexaflumuron ve Cyromazinenin Tatlı Su Midyeleri ve Sivrisinek Larvalarına Toksik Etkilerinin Belirlenmesi

SEVDA YÜKSEL

Hexaflumuron ve Cyromazinenin Tatlı Su Midyeleri ve Sivrisinek Larvalarına Toksik Etkilerinin Belirlenmesi

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEVDA YÜKSEL

Danışman: Aysel Çağlan Günal

Özet:

Bu çalışmada, halk sağlığı ve tarım alanında kullanılan aynı etki mekanizmasına sahip hexaflumuron ve cyromazinenin hedef canlı sivrisinek larvalarında ve hedef dışı canlı tatlı su midyelerindeki toksik etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada öncelikle her iki kimyasal maddenin sivrisinek larvalarındaki (Aedes aegypti) LC10 - LC99 arasındaki konsantrasyonları hesaplanmıştır. Yapılan deneyler sonucunda %95'lik güven aralığında cyromazine için 14 günlük LC50: 38,191 g a.i/ha (0,254 ppm) (Güven Aralığı (CI): 33,296 g a.i./ha veya 0,222 ppm ve 43,497 g a.i/ha veya 0,289 ppm) ve Hexaflumuron için 14 günlük LC50: 1,247 g a.i/ha (0.00831 ppm) (CI: 0,670 g.a.i/ha veya 0,00446 ppm ve 1,736 g a.i/ha veya 0,01157 ppm) olarak bulunmuştur. Daha sonra tatlı su midyeleri (Unio delicatus); cyromazine 0,5; 5 ve 12,5 ppm, hexaflumurona 0,043; 0,43 ve 2,15 ppm uygulama dozlarında 96 saat ve 21 gün maruz bırakılmıştır. Maruziyet sonrasında alınan hemolenflerden toplam hemosit sayısı (THS), toplam antioksidan seviyesi (TAS) ve toplam oksidan seviyesi (TOS), alınan solungaç ve sindirim dokularından da biyokimyasal olarak; süperoksit dismutaz (SOD, glutatyon peroksidaz (GPX), katalaz (CAT), malondialdehit (MDA), Oksitlenmiş, indirgenmiş, toplam glutayon (GSH) ile DNA'da hasar tayini bakılmıştır. Yapılan çalışmanın sonucuna göre; cyromazine ve hexaflumurona 96 saat ve 21 gün süreyle maruz kalan tatlı su midyelerinin (Unio delicatus) hemosit sayılarında kontrol grubuna göre anlamlı bir azalma gözlenmiştir. GSH düzeylerinde ise 96 saatlik maruziyette anlamlı bir değişiklik gözlenmezken 21 günlük maruziyette anlamlı bir artış olmuştur. TAS ve TOS, SOD, GPx, CAT ve MDA düzeylerinde kontrol gruplarına kıyasla anlamlı bir fark gözlenmemiştir.