Video paylaşım platformları yoluyla informal öğrenme ve sınıf içi ağlarda bilgi paylaşımı: İlişkisel bir bakış
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, BİLGİSAYAR VE ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMEL EROL
Danışman: Sibel Somyürek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bireylerin günlük yaşamlarında edindikleri bilgiler, informal öğrenmenin temelini oluşturur. Teknolojinin hızla gelişmesiyle dijital ortamlar, bu tür öğrenmeler için vazgeçilmez bir kaynak haline gelmiştir. Günümüzde öğrenciler sadece okullarda ders programı kapsamında sunulan içeriklerle sınırlı kalmadan, video paylaşım platformları gibi çeşitli çevrimiçi kaynaklar aracılığıyla sürekli olarak öğrenmeye yönelmektedirler. Bu araştırmanın amacı, öğrencilerin video paylaşım platformlarını informal öğrenme süreçlerinde nasıl kullandıklarını ortaya koymak ve öğrencilerin derslerle ilgili ve ders dışı konularda bilgi edinmek amacıyla sınıf içinde birbirleriyle kurdukları etkileşimlerden oluşan sosyal ağların yapısını incelemektir. Ayrıca, öğrencilerin informal öğrenme süreçlerinde video paylaşım platformlarını kullanma amaçları, bu platformlarda gerçekleştirdikleri etkinlikler ve eriştikleri bilgi-içerik bağlamında benzerliklerine göre ortaya çıkan sosyal ağ yapılarını incelemektir. Durum çalışması ile gerçekleştirilen bu araştırmada nicel, nitel ve sosyal ağ analizi yöntemleri kullanılmıştır. Kolay ulaşılabilirlik yöntemiyle seçilen çalışma grubu, Kırıkkale ilinde bulunan bir lisedeki 10. sınıfta öğrenim gören 56 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak, öğrencilerin informal öğrenme amacıyla video paylaşım platformlarını kullanma durumlarını belirlemeye yönelik yarı yapılandırılmış görüşme formu ile sınıf-içi bilgi edinme ağlarını belirlemek için sosyometrik anket kullanılmıştır. Araştırma verilerinin içerik analizi için Microsoft Excel, betimsel analizi için SPSS 27 programı, sosyal ağ analizi için UCINET 6.800, sosyal ağların görselleştirilmesi için Netdraw yazılımlarından faydalanılmıştır. Araştırma sonucuna göre öğrencilerin tamamı bilgi edinme amacıyla video paylaşım platformlarını kullanmaktadır ve en çok kullandıkları platform YouTube'dur. Öğrencilerin tamamı video paylaşım platformlarını konu anlatımı, anlaşılmayan noktaların öğrenilmesi, soru çözümü ve sınavlara çalışma gibi amaçlarla kullanmaktadırlar. Ayrıca hobi ve ilgi alanlarına yönelik, günlük hayatta merak ettikleri konular, yenilik ve gelişmelerle ilgili bilgi edinmek için de bu platformlar tercih edilmektedir. Öğrencilerin video paylaşım platformlarındaki etkinliklerine bakıldığında, tüm öğrencilerin video izlediği ve büyük çoğunluğunun videoların altındaki yorumları okuduğu, ancak yorum yapma oranının oldukça düşük olduğu görülmüştür. Bu platformlardan en çok ders içerikleriyle ilgili bilgi edinildiği, bunu kişisel ve sosyal gelişim, sağlık, spor ve güzellik, bilişim teknolojileri, turizm, sanat ve kültür, bilim, doğa ve canlılar ile din konu alanlarının takip ettiği belirlenmiştir. Tüm öğrencilerin en az bir içerik türünde bir kanala abone olduğu tespit edilmiştir. Abone olunan kanalların başında, okuldaki derslere yönelik içerikler gelmektedir. Bu kanalları sırasıyla bilişim teknolojileri, bilim, spor, sağlık ve güzellik, sanat ve kültür, turizm, kişisel ve sosyal gelişim, doğa ve canlılar ile din içerikli kanallar izlemektedir. Öğrenciler tarafından en çok tercih edilen video türleri sırasıyla, ders konularına yönelik eğitim videoları, nasıl yapılır videoları, belgeseller, alanında uzman kişilerin yayınladığı bilgi verici videolar, teknoloji incelemeleri, deney videoları, düşündürücü sohbetler, seyahat/keşif videoları ile sesli kitap ve hikâyelerdir. Öğrencilerin büyük bir kısmının, video paylaşım platformlarını sosyal medya ve arkadaşları aracılığıyla tanıdığı görülmüştür. Çalışmaya katılan öğrencilerin de okuldaki derslere yönelik sosyal ağ topolojisi incelendiğinde, Sınıf 1'in ağının yoğun ama merkezî yapılı olduğu, etkileşimlerin birkaç öğrenci etrafında toplandığı ve izole bir alt grup bulunduğu görülmüştür. Sınıf 2'nin ağının ise daha seyrek ama dengeli olduğu, bilgi paylaşımının tüm sınıfa yayılmış durumda olduğu tespit edilmiştir. Ders dışındaki herhangi bir konuda bilgi edinmeye yönelik sosyal ağ topolojisine göre sınıf 1 ve sınıf 2'de orta seviyede bir merkezilik olduğu, bilgi akışının belirli öğrenciler üzerinde yoğunlaştığını ancak tamamen tek bir merkez etrafında toplanmadığı görülmüştür. Öğrencilerin video paylaşım platformlarını kullanma amaçları ve bu platformlarda gerçekleştirdikleri etkinlikler açısından benzerliklerine yönelik sosyal ağ topolojisi incelendiğinde, her iki sınıfın da genel merkezîleşme düzeyinin düşük, yoğunluk değerinin ise orta seviyede olduğu görülmüştür. Bu durum, bireyler arasında daha güçlü etkileşimlerin olduğunu göstermektedir. Ayrıca öğrencilerin video paylaşım platformlarında eriştikleri bilgi ve içerikler açısından benzerliklerine yönelik sosyal ağ topolojisinde sınıfın bütününe ilişkin merkezileşme ve yoğunluk değerine göre her iki sınıfta da ağın genel merkezileşme seviyesi ve yoğunluğu düşüktür. Dolayısıyla öğrenciler arasında eriştikleri bilgi ve içerikler açısından aşırı merkezi bir yapı olmadığı ve etkileşimin zayıf olduğu tespit edilmiştir.