Ankara ili bazı ilçelerindeki aile sağlığı merkezlerine başvuran 18 yaş üstü bireylerin gıda satın alma ve tüketimi konusundaki tutum ve davranışları ile sağlık algıları ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP YALÇINKAYA
Danışman: FATMA NUR BARAN AKSAKAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bedenen, ruhen ve sosyal yönlerden tam bir iyilik halinde yani 'sağlıklı' olabilmenin başlıca gereklerinden biri yeterli ve dengeli beslenmedir. Yeterli ve dengeli beslenmenin başlıca şartı ise sağlıklı gıda tüketimidir. Beslenme ve gıda konusuna ilişkin sahip olduğu bilgi, tutum, beceri ve davranışlar bireyin gıda seçimi, tüketimi ve beslenme durumunu etkilemekte; sağlık durumu üzerinde etkili olan sağlık davranışlarının gelişmesinde ise bireyin algıları, inançları ve tutumları rol oynamaktadır. Bireyin kendi sağlığı ile ilgili kişisel düşünce, duygu, beklenti ve önyargılarının bütünü olan sağlık algısının, her türlü sağlık davranışı üzerinde olduğu gibi bireylerin gıda tercihleri ve tüketimleri üzerinde de etkili olması beklenmektedir. Toplumun sağlık algı düzeyini belirlemek,bunun gıda seçimleri üzerindeki etkisini ortaya koymak, sağlıklı gıda tüketimi ve dolayısıyla sağlıklı beslenme konusunda toplumu bilinçlendirmeye yönelik yapılabilecek çalışmalar için yol gösterici olması yönüyle önemlidir. Bu çalışmada Ankara ili bazı ilçelerindeki aile sağlığı merkezlerine başvuran18yaş üstü bireylerin gıda satın alma ve tüketimi konusundaki tutum ve davranışları ile sağlık algıları ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, Ankara ili sınırları içerisinde yer alan Gölbaşı, Sincan, Etimesgut ve Yenimahalle ilçelerinde üçer adet aile sağlığı merkezine başvuran 18 yaş üstü bireylerin katılımı ile yürütülmüştür. Araştırma kesitsel-tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Araştırmanın yapılacağı tarihten 1 hafta önce araştırma yapılacak sağlık kuruluşlarına başvuran 18 yaş üstü kişi sayısı öğrenilmiştir. Toplam 3248 kişinin başvurduğu belirlenmiş, %50 bilinmeyen sıklık alınarak %2 sapma ve %95 güven aralığında 1381 kişiye ulaşılması hedeflenmiş ve 1385 kişiye ulaşılmıştır. Araştırma sırasında muayene bekleyen ya da muayeneleri tamamlanmış kişilerden çalışmaya katılmayı kabul edenlerle görüşülmüştür. Katılımcıların Sağlık Algısı Ölçeği toplam puan ortalaması 48,9±7,3 olarak saptanmış olup orta düzeyde olduğu söylenebilir. Cinsiyet ve kronik hastalık dışında tüm değişkenlerle SAÖ puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmış olup, sağlık algısının bireylerin gıda sağlık ilişkisini önemsemeleri ve gıda tercihlerinde bunu göz önünde bulundurmaları konusunda son derece etkili olduğu aşikardır. Ancak araştırmaya katılanların %22'sinin gıdaların sağlık üzerine etkisinin orta düzeyde ya da daha az olduğunu düşündükleri, %36,8'sinin gıda ürünleri tercihlerinin sağlığa uygunluğu konusunda kararsız, %17,4'sinin ise gıda tüketiminin sağlığa uygun olmadığını belirttikleri, bilinçli ve sağlığa uygun gıda tüketimi konusundaki bilgi düzeyinin iyi olduğunu düşünenlerin katılımcıların sadece %40,6'sını oluşturduğu ve bireylerin %56,3'lük kısmının gıdalarla ilgili bilgileri akraba/arkadaş/komşularından aldıkları görülmektedir. Sonuç olarak, bu bulgular göz önünde bulundurulduğunda bireylerin sağlık algılarının artırılması gerektiği gibi, gıdaları sağlıkla ilişkilendirmelerine yönelik eğitim faaliyetlerinin gerekliği üzerinde de durulmalıdır. Anahtar Kelimeler: sağlık algısı, gıda satın alma, gıda seçimi ve tüketimi